Die machtlosigkeit der familientraditionen in der moderne (Thomas Manns "Buddenbrooks" und Reşat Nuri Güntekins "Yaprak Dökümü" im lichte der komparatistik)

Bu çalışmada Almanya'nın önde gelen yazarlarından Thomas Mann'ın Buddenbrooks ve Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı yazarlarından Reşat Nuri Güntekin'in Yaprak Dökümü adlı eserleri aile teması ekseninde karşılaştırmalı olarak incelenecektir. Amacımız iki farklı kültüre mensup ailelerin gelenekten moderniteye uzanan yolculuğunun karşılaştırmalı edebiyat çerçevesinde benzeşen ve ayrışan yönlerine açıklık getirmektir. Her iki eserdeki aile fertleri, geleneksel toplum yapısını geride bırakma, modernleşme ve (yanlış) batılılaşma olguları ekseninde gelenekten moderniteye ilk adımlarını atar, kültürel farklara bakılmaksızın benzer ya da aynı sorunlarla karşılaşırlar. Bu sorunların neticesinde özellikle 20. yüzyılın başlangıcıyla birlikte bireyin hem ahlaki değerlerinin yozlaştığı hem de toplumsal normlara aykırı davranışlar sergilediği görülmektedir. Kutsal bir kurum olan aile, birlik ve güveni ifade ederken bireylerin yeni davranışlar sergilemesi sebebiyle ilk zarar gören kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla birlikte geleneksel aile tiplerinin özellikle sanayileşme sonucu gittikçe artan çekirdek aile modeline evrildiği görülmektedir. Kapitalizm, materyalizm ve bununla birlikte hızla gelişen çalışma temposu ailelerin parçalanmasına neden olur. İncelenen eserlerde, değişen koşulların bireylerin bağlı olduğu gelenekleri artık boş bir görev olarak algılamasına yol açtığı ve bunların eski gücünü yitirmesi sonucunda da bireylerin değerler bunalımına sürüklendiği görülmektedir. Her iki romanda da başlangıçta geleneksel geniş aile tipi sergileyen ailelerin, sanayileşme ve modernleşmeyle birlikte ortaya çıkan iç ve dış faktörlerden dolayı zarar görmesi neticesinde geleneksel aile modelinden parçalanmış aile modeline geçilir. Thomas Mann bu sonu yeni bir başlangıç olarak görürken, Reşat Nuri Güntekin bunu yanlış batılılaşma ekseninde değerlendirir ve aynı zamanda kadınların eğitiminin önemini vurgular.