Mahtumkulu ve eserlerinde metafor

Metafor, iç dünya ile gerçekliği birbirine bağlayan düşünsel kavrayış sürecidir. Günlük iletişim hayatımızdan entelektüel birikimin aktarılmasına kadar hemen her bilişsel süreçte anlatım yolu ve konuşma tarzı olarak varlık gösterir. Dış dünyayı kelimelerin kavram boyutuyla algıladığımız gerçeği, araştırmacıları metaforun doğasını analiz etmeye sevk etmiştir. Bu durum metaforu, bilişsel anlam biliminin inceleme alanı ve alt disiplini olarak ayrıcalıklı bir noktaya taşımıştır. Psikologların liderliğinde bilişsel dilbilimciler, antropologlar ve şairlerin katkılarıyla metafor konusundaki bilişsel yaklaşım; sosyal bilimler alanındaki araştırmalara yeni bir boyut kazandırmıştır. Nitekim bilişsel dil bilim çatısı altında yapılan modern metaforoloji çalışmaları, psikologlar ve sosyalbilimcilerin ortak çabalarıyla semantik ve pragmatik analizler üzerinde yoğunlaşmıştır. Bilişsel bilim alan taramasıyla temellendirilen "Mahtumkulu Eserlerinde Metafor" adlı çalışmada elde edilen veriler, algılamadan yorumlamaya giden bir süreçte değerlendirilmiştir. Üç temel bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümü şairin biyografisine ayrılmıştır. Özellikle belirtmek gerekir ki; şairin eğitim aldığı kurumlar, sınıf arkadaşları ve hocaları hakkında dikkatlerden kaçan yeni bilgilere, yeni şiirlere ulaşılmıştır. İkinci bölümde teorik bilgilere yer verilmiş, metafor çalışmalarının genel durumu ve farklı bakış açıları ele alınmıştır. Metafor biliminin tanımı, inceleme alanı, teoriler, tasnifte kullanılan ölçüt ve yöntemler belirtilmiştir. Üçüncü bölümde metaforik bulgular, Gerald Zaltman ve ekibinin öngördüğü metafor çıkarım tekniğinin yanı sıra özellikle George Lakoff ve Mark Johnson'un çalışmalarıyla gelişip şekillenen çağdaş metafor teorisi veya literatürdeki adıyla kavramsal metafor teorisi ışığında değerlendirilmiştir.