Makroekonomik değişkenlerin Borsa İstanbul bankacılık endeksi üzerine etkisi: 2009-2018 yılları üzerine bir uygulama

Artan küreselleşme olgusu yaşanan teknolojik gelişmeler birçok sektörü etkilemiş bankacılık sektörü de hiç kuşkusuz bu ortaya çıkan yeni ekonomik süreçten payını almıştır. Bu değişim ve gelişimle birlikte bankalar gün geçtikçe işlevlerine bir yenisini eklemekte karlarını giderek arttırmakta sektörün yaşadığı bu ivme banka getirilerini giderek önemli kılmaktadır. Bu yeni ekonomik modelde bankalar, çeşitlendirdikleri getirileri ile kârlarını artırmalarının yanı sıra yeni önemli roller üstlenmekte ve ekonomik hayatın içindeki en önemli ekonomik birimler olarak dikkat çekmektedir. Dolayısıyla sektörünün getirisi ile bu getiriyi etkilemesi olası makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin açıklanması son derece önemlidir. Bu amaçla makroekonomik değişkenler ile BİST Banka Endeksi arasındaki ilişki incelenmiştir. Makroekonomik değişkenlerin BİST Banka Endeksi üzerine etkisine yönelik ekonometrik uygulamanın yapıldığı bu çalışmada; Bankacılık sektörünün piyasa göstergesi olarak 2009:1Ç- 2018:3Ç arası dönemdeki Borsa İstanbul'da işlem gören 13 adet bankanın oluşturduğu üçer aylık XBANK endeks kapanış değerleri ile aynı dönemde tespit edilen makroekonomik değişkenler arasındaki doğrusal ilişki incelenmiştir. Modelde makroekonomik değişken olarak 20 farklı bağımsız değişken belirlenmiştir. Değişkenlerin seçiminde literatür uygulamalarının yanı sıra değişkenler arası ilişkiler, yayınlanma frekansları, bağımlı değişken ile ilişkili olabilme durumlarına göre seçim yapılmıştır. Seçilen değişkenlerin durağan olup olmadıkları belirlenmiş ve en uygun fark modeline göre durağan hale getirilerek analize uygun hale getirilmiştir. Çok değişkenli doğrusal regresyon modelinin temel varsayımları da aşamalı olarak test edilerek modelin en uygun hale gelmesi sağlanmıştır. Elde edilen regresyon denklemi Borsa İstanbul Banka Endeksini (XBANK) şu değişkenlerin etkilediğini ortaya koymuştur: CUMHURIYET, GSYIH, GDENGE, KREDI, M1, SUE, TUFE, USD, IHRACAT. Bu değişkenlerde ortaya çıkacak bir değişimin XBANK endeksini etkileyebileceği ve modelin açıklama gücünün %53,1 olduğu, modelin bütün olarak istatistiki açıdan anlamlı olduğu ve çok değişkenli doğrusal regresyon varsayımlarını sağladığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bankacılık Sektörü, Finansal Getiri, BIST 10 Banka Getiri Endeksi, Makro Ekonomik Faktörler.