Mali devalüasyon: Euro bölgesi üzerine ampirik bir analiz

Tarihsel ve teorik temelleri Keynes'e kadar uzanan ancak günümüzdeki anlam ve işlevi Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin yapısal özellikleri ve ekonomik zorluklarından doğan mali devalüasyon, işveren sosyal güvenlik primlerindeki indirimin eşanlı olarak katma değer vergisi (KDV) oranındaki bir artışla telafi edildiği geleneksel olmayan bir maliye politikası uygulamasıdır. Bu politika esasen Euro Bölgesi ülkelerinin yaşadığı ekonomik sıkıntılardan ziyade para politikası yetkilerini Avrupa Merkez Bankasına devretmeleri ve dolayısıyla nominal devalüasyona başvuramama kısıtının bir sonucudur. Bu kısıt neticesinde nominal devalüasyonla sağlanılan dış ticaret dengesini iyileştirmeye yönelik hedef, mali devalüasyonun önerdiği vergi takası ile gerçekleştirilmek istenmektedir. Şöyle ki, teorik olarak işveren sosyal güvenlik primlerindeki azalış, ihraç mallarının birim maliyetlerini azaltarak rekabet avantajı sağlamakta, KDV'deki artışın ise ithal mallarının göreli fiyatlarını arttırması neticesinde ithalatı caydırmaktadır. Böylelikle dış ticaret dengesinde nominal devalüasyona benzer etkiler yakalanmaktadır. Ayrıca teorik ve ampirik yazında mali devalüasyonun yalnızca dış ticaret dengesini iyileştirmekle kalmayıp bütçe dengesini bozmadan mali konsolidasyon çabalarını desteklemekle beraber istihdam ve büyümede artış sağlandığına dair argümanlar söz konusudur. Bu çalışmada Euro bölgesi ülkeleri için 1995-2018 yıllarını kapsayan dönemde dinamik panel veri analizi ile mali devalüasyonun kısa ve uzun dönemde net ihracat seviyesine olan etkisi sınanmaktadır. Analiz sonuçlarına göre mali devalüasyon, kuramsal beklentiyle uyumlu olarak kısa ve uzun dönemde net ihracat olumlu yönde etkilemektedir.