Türkiye'de hukuk çevirisi piyasasındaki ilişkiler ağı: Aktörler üzerinde sosyolojik bir çalışma

Bu çalışma hukuk çevirisi ağnda yer alan aktörlerin rollerini ve konumlarını araştırmayı ve konumlarının ve aralarındaki ilişkilerin çeviri sürecine etkisini sorunsallaştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, İzmir, Ankara ve İstanbul'da toplam altı çevirmen, dört çeviri bürosu ve sekiz müşteriyle nitel detaylı görüşmeler gerçekleştirdim. Hukuk çevirisi ve genel olarak çeviri piyasası üzerine yapılmış akademik çalışmalara ilişkin yaptığım araştırma, hukuk çevirisi piyasası üzerindeki çalışmaların yurtdışında sınırlı olmakla beraber, Türkiye'de bu alanda hiçbir çalışmanın yapılmadığını göstermiştir. Türkiye'de hukuk çevirisi piyasasındaki ilişkiler ağında yer alan aktörleri Bruno Latour'un aktör-ağ kuramından yararlanarak belirledim ve sonra ilişkiler ağını inşa ettim. Bulgularım, hukuk çevirisi piyasasındaki ilişkiler ağının değişen rolleriyle yeni aktörlerin katılımı ya da çıkarılması ile dinamik ve istikrarsız bir alan olduğunu ortaya koymuştur. İnşa ettiğim ilişkiler ağına göre aktörlerin konumlarını ve rollerini Pierre Bourdieu'nün "sermaye" kavramı ile analiz ettim. Bu analiz aktörlerin ilişkiler ağı içerisinde farklı roller üstlendiklerini (uzman, köle, aracı ve müdahaleci) ve aktörlerin hukuk çevirisi sürecinin farklı aşamalarında, diğer bir deyişle etik, kalite ve iş akışı konularında, etkili olduğunu ortaya çıkarmıştır. Elde edilen bulgular çeviri sürecinin, aktörlerin elde ettikleri sermayenin türü ve boyutuna dayanan ve konumları tarafından şekillenen ilişkilerin bir ifadesi olduğu argümanını kanıtlamıştır. Anahtar Kelimeler: Hukuk Çevirisi, Çeviri Sosyolojisi, Çeviri Piyasası, İlişkiler Ağı, Aktör-Ağ Kuramı, Sermaye.