Mardin ekolojik koşullarında farklı ekim zamanı uygulamalarının ikinci ürün silaj mısır (Zea mays L.) çeşitlerinin verim ve verim unsurları üzerine etkisinin araştırılması

Bu araştırma, Mardin ili Kızıltepe ilçesi Köprübaşı köyü çiftçi arazisinde 2018-2019 yıllarında ikinci ürün yetiştirme döneminde tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede; Sakarya Mısır Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünden'ADA523', Tareks Tohumculuk'dan 'TK6063' ve 'OSSK644', Monsanto Tohumculuk'dan 'DKC6442' ve Limagrain Tohumculuk'dan İNDACO çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Denemede, ekim zamanları (25 Haziran, 5 Temmuz, 15 Temmuz, 25 Temmuz) ana parselleri, çeşitler de (ADA523, TK6063, OSSK644, DKC6442 ve İNDACO) alt parselleri oluşturmuştur. Araştırmada incelenen 25 özellik arasında, ekim zamanları istatiksel olarak incelendiğinde; yeşil ot verimi, ADF, asetik asit oranı, ham kül verimi, bitki boyu, bitki koçan oranı, bitki sap çapı, bitki sap oranı, bitki yaprak oranı, fleig puanı, KMT, kuru ot verimi, NDF, NYD, propiyonik asit oranı, silaj ham kül oranı, silaj ham protein oranı, silaj kuru madde oranı, silaj ham protein verimi ve SKM'nin p≤0.01 düzeyinde önemli olduğu; DLG puanı ve laktik asit oranının p≤0.05 düzeyinde önemli olduğu; ve kuru madde verimi, silaj pH değerleri ve bütrik asit oranlarının ise istatiksel olarak önemli olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; bitki boyu 260-318 cm, bitki sap çapı 20.4-25.0 mm, sap oranı %51.4-55.4, yaprak oranı %18.8-20.5, koçan oranı %24.5-28.7, yeşil ot verimi 6351-10173 kg/da, kuru ot verimi 1638-2603 kg/da, silaj kuru madde oranı %26.2-30.0, silaj kuru madde verimi 1772-2873 kg/da, silaj ham protein oranı %7.36-8.18, silaj ham protein verimi 126-193 kg/da, silaj ham kül oranı %6.8-7.68, silaj ham kül verimi 108-220 kg/da, silaj pH değeri 3.96-4.06, silaj DLG puanı 15.9-17.6, silaj Fleig puanı 98.5-103, silaj sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) %61.8-66.1, silaj kuru madde tüketim (KMT) oranı %2.34-2.91, silaj nispi yem değeri (NYD) 112-149, ADF oranı %29.3-34.7, NDF oranı %41.6-51.5, silaj laktik asit oranı %9.81-10.14 arasında değişim göstermiştir. Çeşitler arasında en yüksek yeşil ot verimi ikinci ekim zamanı (05 Temmuz) uygulamasında OSSK644 çeşidinden elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; Mardin/Kızıltepe ekolojik koşullarında yeşil ot verimi açısından OSSK644 çeşidinin 05 Temmuz ekimleri, silaj kalitesi açısından ise DKC6442 çeşidinin 15 Temmuz ekimleri önerilebilir. Anahtar kelimeler: Zea mays L., Silaj, ADF, NDF, Ekim Zamanı, Verim