Maternal dönemde oluşturulan deneysel diyabetin fetal rat gelişimi ve yavruların bilişsel fonksiyonlarına etkisi

Diabetes mellitus, insülin etkisinin ya da insülin salgılanmasının veya her ikisinin bozukluğunun meydana getirdiği karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında bozukluklara neden olan kronik hiperglisemi olarak tanımlanır.Çalışmamızda annesi diyabet olan sıçanlardaki öğrenme ve hafıza bozukluklarının hipokampal sinaptik plastisite ve nörogenezis ile bağlantısını araştırmak için yavru sıçanların beyin dokusunda glial fibriler asidik protein (GFAP), nöral hücre adezyon molekülleri (NCAM), lipid peroksidasyonu (LPO) ve glutatyon (GSH) moleküllerine bakmayı amaçladık. Öğrenme için Morris Water Maze testi kullanıldı.Diyabet ve kontrol grubunda öğrenme yeteneğinin arttığı gözlendi. Beşinci günde ortalama platformu bulma sürelerine bakıldığında, kontrol grubu sürelerinin, diyabet grubu sürelerine göre oldukça düşük olduğu gözlendi (p<0.01).NCAM 120, NCAM 140 ve NCAM 180 diyabet grubunda, kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı bir şekilde daha düşüktü (NCAM 180 için p<0.001, NCAM 140 için p<0.001 ve NCAM 120 için p<0.05). Diyabetik yavru sıçanlarda GFAP düzeyi, kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.001). Hipokampusta LPO düzeylerinin, diyabetik gruptaki yavru sıçanlarda kontrol grubuna göre arttığını (p<0.001), GSH düzeylerinin azaldığını (p<0.001) tespit ettik.Sonuç olarak diyabetik anne yavrularında öğrenme fonksiyonları bozulmaktadır. NCAM izoformlarının azalması beyin gelişimini, sinaptik plastisite oluşumunu engelleyebilir ve NCAM` ın öğrenme ve uzun dönem hafızanın oluşmasında rolü olduğunu gösterebilir. GFAP yoğunluğunun azalması, diyabetik anne yavrularında beyin maturasyonunun tamamlanmasını engelleyebilir. Diyabette, gebelik döneminde kan şekeri regülasyonu ile beyin gelişimi ve sinaptik plastisite oluşumu düzenlenebilir ve öğrenme eksikliği, beyin maturasyonunun gecikmesi engellenebilir. Ayrıca diyabetik anne yavrularında LPO düzeyleri yüksek, GSH düzeyleri düşük bulunmuştur. Diyabette, gebelikte antioksidan tedavi yavruları oksidatif stresin zararlı etkilerine karşı koruyucu olabilir.Anahtar kelimeler: Diabetes mellitus, öğrenme, NCAM, GFAP.