Medine şehri bağlamında şehir-mezar-ma'bed ilişkisi (h.1-41/m.622-661)

İslam içerisinde gerek din olarak gerekse de gelenek olarak belirli kutsallar barındırır. Konumuz bağlamında diyebiliriz ki İslam'da belirli mekânlar kutsal ile bağı sağladığı için diğer mekânlardan daha da önemlidir. Bu bağı sağlayan en önemli üç şehir Mekke, Medine ve Kudüs iken mekân olarak ise Kâbe, Mescid-i Nebevî ve Mescid-i Aksâ'dır. Bu üç şehrin çalışmamız açısından en temel özelliği mezar ve ma'bed ilişkisinin mevcudiyeti ve kutsallığıdır. Kâbe'nin bitişiğinde Hz. Hacer ve oğlu Hz. İsmail'in, Mescid-i Nebevî'nin iç kısmında Hz. Muhammed'in, Mescid-i Aksâ'nın yakınında Yahudi peygamberlerin mezarları bulunmaktadır. Biz çalışmamızı Medine şehriyle sınırlandırarak mezarın, ma'bedin ve kabrin şehri oluşturmadaki rolünü ele almaya çalışacağız. Çalışmamızda mezarın ve ma'bedin şehri oluşturmadaki rolüne değinerek bu durumun yalnızca İslam tarihinde vuku bulan bir hadise olmadığını kadim geleneklerden örneklerle ortaya koymaya çalıştık. Bu sebeple İslam tarihini hareket noktası kabul edip farklı disiplinlerin verilerinden azami ölçüde faydalandık. Hz. Peygamber'in şehir kurma tecrübesinin insanlığın birikiminin bir sonucu olduğu ve Medine'nin somutlaştırma, bağlanma, ritüel, mit dediğimiz dörtlü aşamadan sonra kutsal mekân hüviyeti kazanan Mescid-i Nebevî ve Ravza-i Mutahhara, etrafında gelişimini sağladığı neticesine vardık.