Mehmet Eroğlu'nun romanlarında yapı, tema ve anlatım

Roman, Türk edebiyatına batıya yönelmenin sonucunda girmiştir. İlk yerli roman olan Taaşşuk-ı Tal'at ve Fitnat, 1872'de yayınlanmıştır. Türk edebiyatında roman, bu eserin yayınlanışından günümüze kadarki süreçte nicelik açısından artarak, nitelik açısından farklılaşarak gelmiştir. Nitelik farklılığı, batı edebiyatının etkisinyle olmuştur. Buna bağlı olarak Türk romanında geleneksel-gerçekçi, modernist ve postmodernist roman anlayışlarından söz edilebilir. Türk romanı, süreç içerisinde, ağırlıklı olarak geleneksel-gerçekçi bir çizgi izlese de 20. yüzyılda modernist ve postmodernist anlayışların da etkili olduğu görülmektedir. Eroğlu'da modernist roman anlayışı dâhilinde romanlar kaleme almıştır.Bu çalışmada Mehmet Eroğlu'nun on bir romanı başta yapı, tema, anlatım özellikleri olmak üzere incelenmiş; bu romanların ortak ve farklı noktaları üzerinde durulmuştur.Eroğlu'nun romanları genel olarak modernist bir kurgu ve içerik anlayışı etrafında oluşturulmuştur. Romanlar geçmiş, an, gelecek zinciri kırılarak kurgulanmış ve ortaya insan zihninin işleyişini temel alan bir yapı çıkmıştır.Romanlarda olay örgüsü, bireyin iç gerçekliğini, iç dünyasını aydınlatacak tarzda kurulmuştur. Birey karşılaştığı olay ve kişiler aracılığıyla bütün yönleriyle irdelenmektedir. Kurgunun yukarıda belirtilen tarzda olması, olayların takip edilmesi hususunda ayrı bir dikkat gerektirmektedir.Olay örgüsünde psikolojik ve felsefî boyut vardır. Bireyin iç dünyasında yaşadıklarıyla farklı kavram ve hususlar üzerine dile getirilenler bu iki boyutun ifadesidir.Romanlar kişiler açısından bakıldığında bir başkahraman ve onun etrafındaki kişiler tarzında bir yapılanmanın olduğu görülmektedir. Yardımcı kişiler, başkahramanın farklı özellikleriyle yansıtılmasında bir araç konumundadır. Bunun yanında bu kişiler aracılığıyla farklı hususu, kavram ve dönemler üzerinde durulduğu da görülmektedir.Temalar ise birey odağında irdelenmektedir. Olaya örgüsünde değinilen yapı temaları ortaya koymaktadır. Romanlarda ele alına temalar yanında farklı hususlar üzerinde durularak çok boyutluluğun oluşturulduğu da görülmektedir.Romanların mekân ve zamanına bakıldığında ise mekânın farklı işlevler taşıdığı; zamanın kurgu bahsinde değinildiği gibi kronolojik olmadığı söylenebilir. Bunun yanında 1970'lerden 2000'li yılların başına kadarki sürecin anlatıldığı eklenmelidir.Yukarıda özetlenen özelliklere bağlı olarak Eroğlu'nun son dönem Türk romanında, eserlerinin biçim ve içerik özellikleriyle önemli bir yere sahip olduğunu söylemek mümkündür. Bu eserler, yakın tarihe göndermeler yapmakta, modernist anlayış çerçevesinde toplum içindeki bireyi farklı yönleriyle anlatmaktadır.