Mekan üretiminin ağsal örgütlenmeler üzerinden okunması

Bu tez mekân üretiminin, kişiler ve mekân parçaları arasındaki organizasyonlardan etkilenme biçimlerini araştırmayı amaçlar. 1980'li yıllarda Latour tarafından ortaya konulan aktör-ağ teorisinin, mekanın üretimini dolayısıyla mimarlığı etkileme biçimlerini ve buna sebep olan aygıtları inceleyerek, mekân organizasyonunun şekil değiştirme hareketleri araştırılacaktır. Çalışmada Lefebvre'in mekân üretimi tanımından günümüze dek, bir yapıyı altyapıları ve kullanıcıları ile bir arada tutan sebeplerin değişimini gözlenebilir kılmak amaçlanmıştır. Bu değişimin mekânın üretimindeki kırılma noktalarına üç ayrı başlık üzerinden bakılır. Lefebvre'in bahsettiği üretim tanımının değişimi; doğrudan üretim, doğrudan üretim ve içerik üretimi, ve içerik üretimi başlıkları altında örneklerle araştırılacaktır. Üretim biçiminin değişimine endeksli birlikteliklerin (mekânsal elemanlar ve aktörler arasındaki organizasyonun) mekânın fiziksel durum ve anlamını nasıl etkilediğine bakılacaktır. Doğrudan üretim sistemleri başlığı, sanayi devriminden günümüze, geleneksel yapım tekniklerinin etkili bir biçimde günümüze gelirken geçirdiği mekânsal dönüşümleri inceler. Doğrudan üretim ve içerik üretimi arasında üretime katkı sağlayan mekanlar kısmında, ürünün, alınır satılır özelliğinden doğan değer sistemleri tartışılarak bu tür üretimin mekânın gerektirdiği altyapılarla nasıl şekillendiği, borsa yapıları üzerinden incelenecektir. İçerik üretimi başlığı ise, bu değerler mekanizmasının elektronik mekanizmalardan etkilenmesi sonucunda ortaya çıkan alternatif mekân oluşumlarının inceleneceği bir başlıktır. Haritalama kısmında, teknolojik gelişmeleri takiben, altyapılardan etkilenen, dolayısıyla üreten ve üretilen mekânın, plan organizasyon diyagramları kullanılarak bir paradigma değişimine uğrayıp uğramadığı sorgulanmakta, uğruyorsa hangi sebeplerle bunun gerçekleştiği farklı örnekler üzerinden kıyaslanmaktadır. Bu kıyaslama sonucunda, üretimin etkilediği organize olma şeklinin, ancak aktör ve ağların birbirine bağlanma biçiminde bir değişim olması durumunda mekânın katı ve kapalı anlamını kırarak, alternatif bir mekân yaratmasını mümkün kıldığı gözlemlenmiştir. Bu değişime, örnek durumların organizasyon diyagramları çaprazlanması ile bakılır.