Meleis'in geçiş kuramına temellendirilmiş hemşirelik bakımının kadınların anneliğe uyumları ve yenidoğan bebeği algılamaları üzerine etkisi

Amaç: Bu araştırmada Meleis'in Geçiş Kuramına temellendirilmiş hemşirelik bakımının kadınların anneliğe uyumları ve yenidoğan bebeği algılamaları üzerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma ön test son test kontrol gruplu düzende randomize kontrollü deneysel olarak, Ekim 2019-Ağustos 2022 tarihleri arasında Aydın İl Merkezinde bulunan ve basit rastgele yöntem ile belirlenen yedi aile sağlığı merkezinde izlem ve takibi olan 26 deney ve 53 kontrol olmak üzere toplam 79 gebe ile tamamlanmıştır. Deney grubunda yer alan gebelere Meleis'in Geçiş Kuramına temellendirilmiş hemşirelik bakımı doğrultusunda yedi oturumdan oluşan anneliğe geçiş eğitimi verilmiş ve gebelik, lohusalık, yenidoğan izlemleri gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunda yer alan gebeler aile sağlığı merkezlerinden rutin bakım ve izlemlerini almıştır. Araştırmanın verileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Prenatal Kendini Değerlendirme Ölçeği, Postpartum Kendini Değerlendirme Ölçeği ve Yenidoğanı Algılama Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri Statistical Package for the Social Sciences paket programı ile analiz edilmiş ve araştırmanın değişkenleri açısından deney ve kontrol grubu karşılaştırılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistiksel analizler, normal dağılım gösteren karşılaştırmalarda Student t test, Paired Samples test, pearson Ki-kare testi; normal dağılım dışı karşılaştırmalarda Mann Whitney U, Wilcoxon testleri kullanılmıştır. Araştırmanın gerçekleştirilmesi için gerekli olan etik kurul izni, kurum izni, ölçek kullanım izni ve katılımcı yazılı onayları alınmıştır. Bulgular: Araştırmada Prenatal Kendini Değerlendirme Ölçeğinin 28. hafta ölçümünde deney grubundaki kadınların Eş ile İlişkisinin Durumu Alt Ölçek Puanlarının; 34. Hafta ölçümünde deney grubundaki kadınların Doğuma Hazır Oluş Alt Ölçek Puanlarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Doğum sonu 1. ayda deney grubunda yer alan kadınların Postpartum Kendini Değerlendirme Ölçeği Toplam, Eşler Arasındaki İlişkinin Kalitesi, Partnerlerin Bebek Bakımına Katılıma Bakışları, Aile ve Arkadaşların Annelik İçin Desteği Alt Ölçek puanlarının; doğum sonu 4. ayda deney grubunda yer alan kadınların Postpartum Kendini Değerlendirme Ölçeği Toplam, Partnerlerin Bebek Bakımına Katılıma Bakışları, Annelik Görevleriyle Başa Çıkmada Güce Güvenmek, Annelik ve Yenidoğan Bakımından Memnunluk Alt Ölçek puanlarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Kontrol grubundaki kadınların %34'ünün deney grubundaki kadınların %11,5'inin bebeklerini negatif algıladıkları ve aralarındaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Deney ve kontrol grubundaki kadınların Doğuma Hazır Oluş Alt Ölçek ikinci ölçüm puanlarının birinci ölçüm puanlarına göre; deney grubundaki kadınların Aile ve Arkadaşların Annelik İçin Desteği Alt Ölçek birinci ölçüm puanlarının ikinci ölçüm puanına göre; kontrol grubundaki kadınların Doğum Deneyiminden Memnuniyet Alt Ölçek ikinci ölçüm puanının birinci ölçüm puanına göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Meleis'in geçiş kuramına temellendirilmiş hemşirelik bakımının kadınların prenatal ve postpartum döneme uyumunu arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ana-çocuk sağlığı hizmetleri açısından önemli olan gebeliğe uyum, lohusalığa uyum ve yenidoğanı algılamanın olumlu yönde geliştirilmesi için araştırma kapsamında gerçekleştirilen eğitim ve girişimlerin rutin antenatal bakıma entegre edilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Geçiş, Hemşirelik Bakımı, Kuram, Postpartum, Prenatal, Yenidoğan.