Meme kanserine bağlı lenfödemin saptanmasında kolay ölçüm volümetresi: Validite çalışması

Amaç ve Hipotez: Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanserdir. Meme kanseri tedavisinin en önemli komplikasyonlarından biri lenf dolaşımının bozulmasına ikincil olarak subkutan proteinden zengin sıvı artışı ile karakterize olan lenfödemdir. Lenfödem tanısında altın standart su taşırma metodu olarak tanımlanmaktadır. Ancak kullanılan standart volümetre ağırdır, kırılabilir malzemeden yapılmıştır ve hacim ölçümü için ek bir ölçü kabı gerektirmektedir. Bu dezavantajlara ek olarak suyun doldurulup boşaltılmasındaki zorluklar ve aynı kabın farklı hastalar tarafından kullanılması sebebiyle hijyen problemlerine sebep olmaktadır. Standart volümetrenin bu olumsuz yönleri yeni bir volümetre modeli gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Tarafımızca tasarlanan kolay ölçüm volümetresi standart volümetreden daha hafif ve daha küçük boyutludur. Kırılmaya dayanıklı bir malzemeden yapılmıştır. Ayrıca temizliği kolaydır. Bunlara ek olarak cihazın kendi ölçeği mevcuttur. Çalışmamızda yeni tasarlanan bu cihazın ölçümlerinin geçerliliği araştırılmıştır. Materyal ve Yöntem: Validite çalışması için ilk adımda standart hacimli silindirlerin volüm ölçümü, kolay ölçüm volümetresinde ve standart volümetrede üçer kez yapıldı. Bilinen hacimli silindirler (ölçülen hacimler 250 ml ile 3000 ml arasında değişmektedir) her iki volümetreye yavaşça daldırıldı. Daha sonra taşan suyun miktarı dijital tartıda tartılarak ölçüldü. İkinci adımda sağlıklı 15 gönüllü, sağ ve sol kol için üçer kez olmak üzere, kollarını aksilla seviyesine kadar volümetrenin içine daldırdı. Taşan suyun ağırlığı tartıldı ve her iki volümetredeki ölçümler karşılaştırıldı. Üçüncü adımda 28 meme kanserine bağlı üst ekstremite lenfödem hastasının kol hacimleri her iki volümetre ile ölçüldü ve karşılaştırıldı. Veriler SPSS 22.0 paket programı ile değerlendirildi. Bulgular: Standart hacimli silindirlerle yapılan ölçümlerde standart volümetre ve kolay ölçüm volümetresi arasında yüksek uyum saptanmıştır. Bağımlı örneklem t testi ile her iki cihazdaki ölçümlerin ortalaması karşılaştırılmış olup Sig.( P değeri ) 0,927 saptanmıştır. Bu değerin α = 0,05'ten büyük olması, iki cihazın ölçümleri arasında fark olmadığını belirtmektedir. Standart hacim ölçümlerinde iki cihazın varyansları Levene'nin varyansların eşitliği testiyle değerlendirilmiş ve Sig.(P değeri) 0,981 saptanmış olup iki cihazın ölçümlerinin değişkenliği birbiriyle aynıdır. Gönüllülerde yapılan ölçümlerde de iki cihazın ortalamaların farklılığı bağımlı örneklem t testi ile değerlendirilmiştir. İki cihaz arasındaki ölçümlerin farklı olmadığı (sig.= 0,105) saptanmıştır. Kolay volümetre ve standart volümetrenin ölçüm değerlerinin değişkenliği için Levene'nin varyansların eşitliği testi kullanılmıştır. İki cihazın ölçüm değişkenliği arasında anlamlı fark saptanmamıştır (sig.=0,932). Lenfödem hastaları arasında yapılan ölçümlerde de iki volümetre arasındaki ölçümler uyumludur (etkilenen kol sig.=0,842 ve sağlam kol sig.=0,075). Hastaların vücut kitle indeksi ve kilosu ile her iki volümetrede ölçülen üst ekstremite hacim ortalamaları arasında anlamlı korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda tasarlamış olduğumuz ''Kolay Ölçüm Volümetresi'' ile yapılan hacim ölçümlerinin geçerli olduğu saptanmıştır. Kendi ölçeğini içermenin yanında daha hafif, daha küçük, kolay temizlenebilir olma avantajları vardır. Geliştirdiğimiz kolay ölçüm volümetresinin günlük pratik kullanıma uygun olduğunu düşünmekteyiz. Üretim maliyetinin azaltılması sağlanabilirse hastalara evde kullanım için önerilmesini hedeflemekteyiz.