Modernleşme sürecinde Türkiye'de din ve siyaset

Bu tezin konusu Modernleşme sürecinde Türkiye'de oluşan din ve siyaset ilişkisidir. Osmanlı döneminden başlamak üzere özellikle Cumhuriyet döneminde bu ilişkinin belli dönemlerde nasıl bir hal aldığı ve günümüzde nasıl bir durumda olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Bu soruya cevap aranırken din ve siyaset ilişkisinin belirlenmesinde ilgili tarafların kimler olduğu ve bu tarafların din ve modernlik anlayışlarının nasıl olduğu izah edilmiştir. Din ve siyaset ilişkisinde meydana gelen değişimde hangi etkenlerin rol oynadığı ve bu değişimin modernleşme süreciyle olan bağlantısı da ele alınmıştır. Çalışmada din ve siyaset ilişkisi Türkiye'de iktidar olmuş veya iktidar olmamakla birlikte, din ve siyaset ilişkisi bakımından etkili olmuş partilerin programlarından, din alanıyla ilgili uygulamalarından ve dünyadaki gelişmeler karşısındaki tutumlarından hareketle açıklanmıştır. Bunlarla birlikte Türkiye'deki din ve siyaset ilişkisinin oluşmasında önemli iki siyaset olan Kemalist ve İslamcı siyasetin bu süreçteki tutumu ve etkisi de tartışılmıştır. Çalışma, konuyla ilgili bilgi kaynaklarının taranması ve kaynaklardan elde edilen bilgilerin yorumlanması yöntemiyle yapılmıştır. Yapılan çalışma neticesinde, Cumhuriyet'in ilk yıllarında dinin tamamen siyasetin dışına çıkarılmasının amaçlandığı, ancak bu amaca tam olarak ulaşılamadığı, 1950'den sonra giderek artan oranda dinin tekrar siyasetin içine girdiği tespiti yapılmıştır. Dinin tekrar siyasetin içine girmesinde ve siyasette etkili olmasında, meydana gelen gelişmelerle birlikte merkez sağ partiler ile İslamcı siyaset yapan partilerin de etkili oldukları görülmüştür. 2000 sonrası dönemde ise meydana gelen gelişmeler karşısında hem Kemalist siyasetin hem de İslamcı siyasetin güç kaybettiği ve Türkiye'de din ve siyaset ilişkisinde yeni bir dönemin başladığı, sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: modernleşme, din, siyaset, İslamcılık, Kemalizm.