Molla Ahmed Hilmî el-Koğî ve Tefsira Hilmi adlı eseri

Ahmed Hilmî el-Koğî hayatını ilim tahsili, tedrisi ve te'lifi ile geçirmiştir. Tefsîre dair yazdığı Tefsîra Hilmî adlı eserin dili Kürtçe olup Fâtiha, Bakara ve Âl-i İmrân sûresinin ilk dokuz âyetiyle sınırlıdır. Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışmanın konusunun Ahmet Hilmî el-Koğî ve tefsire dair yazdığı Tefsîra Hilmi adlı eser olduğu, çalışmanın amacının da Şark bölgesi âlimlerinden olan el-Koğî'nin tefsir yönünün ortaya çıkmasını sağlamak olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca girişte çalışmanın yöntemi kısaca şöyle ortaya konmuştur: Kürtçe olan tefsirdeki bilgiler Türkçeye çevrilmiş ve aktardığı bilgiler tefsir ilmi açısından tahlil edilmiştir. Birinci bölümde el-Koğî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde tefsirin genel özellikleri ele alınmış olup, tefsirin en belirgin özelliklerinden birisinin de ayetlerdeki kelimelerin sözlük ve ıstılahî anlamları arasındaki münasebeti belirtmesi olduğu ifade edilmiştir. Yine ikinci bölümde el-Koğî'nin hangi tefsir kaynaklarından yararlandığı belirtilmiştir. Üçüncü bölümde ise müfessirin tefsirdeki metodu incelenmiştir. Müfessir, rivayet tefsiri olarak Kur'an'ı Kur'an ile, Kur'an'ı sünnet ile, Kur'an'ı sahâbe sözü ile ve Kur'an'ı tâbiûn sözüyle açıklamaktadır. Dirayet noktasında da müfessir ayetleri tefsir etmede sarf-nahiv, belâgat, kelam ve fıkıh ilimlerini kullanmıştır. Ayrıca müfessir tefsirde hurûf-u mukattaa, nâsih-mensûh, sebeb-i nüzûl, Kur'an kıssaları ve İsrâiliyât gibi Kur'an ilimlerinden de istifade etmiştir. Anahtar Sözcükler Ahmed Hilmî el-Koğî, Tefsîra Hilmî, Bakara sûresi, Tefsîr.