Motivasyonel görüşme yönteminin kronik hastalığı olan bireylerin yaşam kalitesi ve öz yeterlik davranışları üzerine etkisi: Bir meta analiz çalısması

Bu çalışmanın temel amacı kronik hastalığı olan bireylerin yaşam kalitesi ve öz yeterlik davranışlarında motivasyonel görüşme yönteminin etki düzeyini ortaya koymaktır. Bu çalışmada nicel araştırma sonuçlarını sentezleme yöntemlerinden biri olan meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Konu ile ilgili YÖK Ulusal Tez Merkezi, Pubmed, EBSCOhost, Web of Science ve Google Akademik, Google Scholar veri tabanları, ulusal ve uluslararası üniversitelerin çevrimiçi (online) kütüphaneleri veri tabanları taranarak dâhil edilme ölçütlerine uygun yaşam kalitesi değişkeni için 23, öz yeterlik davranışları değişkeni için 21 çalışma meta analiz kapsamına dâhil edilmiştir. Araştırmaya dâhil edilen çalışmaların örneklem büyüklükleri, yaşam kalitesi değişkenine göre 8513, öz yeterlik davranışları değişkenine göre 3594 kronik hastalığı olan bireydir. Verilerin analizinde Comprehensive Meta Analysis Ver. 2.2.064 (CMA) programı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda tüm değişkenler için araştırmaya dâhil edilen bireysel çalışmalarda yayın yanlılığı bulunmadığı görülmüştür. Rastgele etkiler modeline göre yapılan analiz sonucunda; kronik hastalığı olan bireylerin yaşam kalitesi üzerinde motivasyonel görüşme yönteminin küçük düzeyde (d=0,29) etkisi olduğu, öz yeterlik davranışları üzerinde motivasyonel görüşme yönteminin önemsiz düzeyde (d=0,14) etkisi olduğu belirlenmiştir.Yaşam kalitesi ile ilgili yapılan meta analizde 23 çalışmadan elde edilen verilerin 22 serbestlik derecesiyle %95'lik güven aralığının alt sınır -0.891 ile üst sınır 4,827 aralığında, motivasyonel görüşmenin yaşam kalitesi üzerindeki genel etkisinin (EB=0.296) önemli düzeyde olduğu görülmektedir. Öz yeterlik davranışları ile ilgili yapılan meta analizde 21 çalışmadan elde edilen verilerin 20 serbestlik derecesiyle %95'lik güven aralığının alt sınır -1.18832 ile üst sınır 3.59705 aralığında, motivasyonel görüşmenin öz yeterlik davranışları üzerindeki genel etkisinin (EB=0.141) önemsiz düzeyde olduğu görülmektedir. Araştırma bulguları üzerinde araştırma karakteristik özelliklerinin etkisi incelendiğinde; yaşam kalitesi değişkeninin ele alındığı çalışmalardakronik hastalık adının, kullanılan ölçüm aracının, örneklem grubunun, hastalık grubunun, yaş aralığının ve motivasyonel görüşmeyi yapan kişinin hemşire olup olmamasının moderatör etkisi olduğu görülmüştür. Öz yeterlik davranışları değişkeninin değerlendirildiği meta analizde motivasyonel görüşmenin süresi, kronik hastalık adı, kullanılan ölçüm aracı, örneklem grubu, hastalık grubu, yaş aralığı ve motivasyonel görüşmeyi yapan kişinin hemşire olup olmaması, ülke/kıta, hastalık grubu, yayın türü önemli moderatörler olarak bulunmamıştır.