Multipl skleroz(MS) hastalarına ait subjektif bellek algısı, üst bilişsel inançlar ve bellek fonksiyonları: Depresyon, anksiyete ve stres düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Araştırma MS'li bireyler ile sağlıklı bireylere ait bellek performanslarının, öznel bellek algısının, üstbilişsel inançlar ile depresyon, stres ve anksiyete düzeylerinin karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Ayrıca ikincil olarak hastalığın var olup olmamasının bellek performansı, öznel bellek algısı ve üstbilişsel inançlara olan olası etkisi üzerinde depresyon, stres ve anksiyete düzeylerinin düzenleyici etkisinin anlamlı düzeyde olup olmadığının değerlendirilmesi de amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmanın örneklemini 100 MS tanısı almış birey ve 60 MS tanısı almamış sağlıklı birey oluşturmaktadır. Bellek performanslarının değerlendirilmesi amacıyla Seçici Hatırlama Testi, 10/36 Uzamsal Bellek Testi ve Sayı Dizisi Testi kullanılmıştır. Öznel bellek algısının değerlendirilmesi amacıyla Bellek İşlevselliği Anketi; depresyon, stres ve anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği-21 ve üstbilişsel inançların değerlendirilmesi için ise Üstbiliş Ölçeği-30 kullanılmıştır. Bulgular: MS'li bireyler ile sağlıklı bireylere ait skorlar karşılaştırıldığında; MS'li bireylerin, tüm bellek testlerinde daha düşük performans puanlarına sahip olduğu, Bellek İşlevselliği Anketi'ne ait alt ölçeklerden Hatırlama Teknikleri Kullanımı alt boyutu dışındaki tüm alt boyutlardan istatistiksel olarak düşük puan aldıkları, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21'e ait tüm alt boyutlardan anlamlı düzeyde yüksek puan aldıkları ve üstbilişsel inançların sorgulandığı ölçek alt boyutlarından Bilişsel Güven ve Bilişsel Farkındalık alt ölçeklerinden anlamlı düzeyde yüksek puan aldıkları görülmektedir. Ayrıca araştırmanın ikincil amacı olan depresyon, stres ve anksiyete düzeylerinin düzenleyici etkileri incelendiğinde ise, tüm modellerde düzenleyiciliğin istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olmadığı bulunmuştur. Sonuç: MS'li bireylerin bellek performanslarının MS tanısı almamış bireylere göre daha düşük olduğu görülmüştür. MS'li bireylerin sağlıklı kontrollere göre daha yüksek depresyon, anksiyete ve stres düzeyine sahip olduğu, ayrıca iki grup arasında öznel bellek algısına ve üstbilişsel inançlara dair farklılıkların olduğu bulunmuştur. MS hastalığının var olması ile oluşan bu anlamlı düzeydeki farklılıklara depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin düzenleyici etkilerinin ise anlamlı düzeyde olmadığı görülmüştür.