Multipl sklerozda atak şiddetinin değerlendirilmesinde kullanılan fiziksel, psikososyal ve bilişsel testlerin karşılaştırılması : Prospektif kohort çalışma

Multipl skleroz (MS) heterojen hastalık olup hastaların atak döneminde değerlendirilmesi için yaygın olarak Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (Expanded Disability Status Scale-EDSS) kullanılmaktadır. Ama bu test üst ekstremite, bilişsel etkilenme ve hastalığın neden olduğu psikososyal etkileri ölçmekte yetersiz kalıyor. Demografik veriler ve güvenilirliği gösterilmiş test ve anketleri kullanarak atak şiddetini ve Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) puanındaki değişikliği yansıtan bir model geliştirmeyi amaçladık. Çalışmaya 120 Relapsing Remitting Multipl Skleroz (RRMS) ve altı Sekonder Progresif Multipl Skleroz (SPMS) bireyi atak döneminde alındı. Remisyon döneminde 103 atak değerlendirildi. İnravenöz Metilprednizolon (IVMP) tedavisi öncesi ve en az bir ay sonra fiziksel: Dokuz Delikli Çivi Tetsi (9DDT), Zamanlı 25 Adım Yürüme Testi (Z25YT), İki Dakika Yürüme Testi (2DYT), Six Step Spot Test (SSST), bilişsel: Multipl Skleroz için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme (BICAMS), Paced Auditory Serial Additional Test (PASAT) ve psikososyal: Multipl Skleroz Yürüyüş Ölçeği -12 (MSYÖ-12), Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği (MYEÖ), El Becerisi Ölçeği-36, Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği (MUSIQoL), Epworth Uykululuk Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) testler uygulandı. Demografik veriler: yaş, cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu, eğitim düzeyi, hastalık süresi, sigara ve alkol kullanımı, düzenli egzersiz, boy, kilo ve Vücut Kitle İndeksi tedavi öncesi alındı. Demografik, fiziksel ve bilişsel faktörlerin Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelmeye etkisini ölçmek için lineer regresyon analizi yapıldı. Anlamlık düzeyi p<0.05 kabul edildi. Atak öncesi ve remisyon dönemindeki testleri karşılaştıran -Wilcoxon işaret sıralama testinde Z25YT ve MUSIQoL anketin beş altgrupunda (arkadaşlarla ilişkiler, aile ile ilişkiler, sağlık ekibi memnuniyeti, duygusal ve cinsel hayat, reddetme) anlamlı düzelme saptanmadı. Symbol Digit Modalities Test (SDMT), medeni durum, 2DYT ve VKİ parametreleri ve Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelme arasında negativ bağlantı saptandı. Ve bu model Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelmenin %23'nü açıkladı. Multipl Skleroz hastalarında birden çok ve farklı bölgeler etkilendiği için daha kapsamlı test veya bataryayalara ihtiyaç vardır. Biz çalışmada demografik, fiziksel ve bilişsel parametrelerin önemini göstermiş olduk. Atak sonrası Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği'ndeki (EDSS) düzelmeyi açıklayan dört parametre: SDMT, medeni durum, VKİ ve 2DYT buna örnektir. Hasta değerlendirirken birçok parametreye bakılması ve bu konuda nörogörüntüleme, biomarker ve genetik incelemeyi de içeren daha kapsamlı çalışmalara gereksinim vardır. Anahtar sözcükler: Multipl skleroz, atak, EDSS