NATO'nun Kosova'ya müdahalesi ve "insani müdahale" kavramından "koruma sorumluluğu"na geçiş

Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin dağılmasından sonra, 1998-1999'da Yugoslavya birlikleri ile Kosovalı Arnavutların milis güçleri KKO, arasında bir iç savaş başladı. Savaş sırasında, Sırp güvenlik güçleri ve polisleri tarafından yapılan etnik temizlik ve şiddet ile KKO'nun artan saldırıları, 24 Mart 1999'da başlayan ve 78 gün süren NATO'nun müdahalesine yol açtı. İnsani gerekçelerle yapıldığı öne sürülen müdahale, özellikle Ruanda'da 1994'te yaşanan soykırıma sessiz kalınmasının pişmanlığının etkisiyle yapıldı. 1995'te Srebrenitsa'da yaşanan etniz temizliğe müdahalede geç kaldığı yönünde eleştiriler alan uluslararası toplum, bu kez Kosova'da da aynı şeylerin yaşanmaması için harekete geçti. Ancak BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca BM Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) onayına ihtiyaç duyulan güç kullanımının, onay olmaksızın gerçekleşmesi; uluslararası hukuk kuralı haline gelmemiş "insani müdahale" kavramı üzerine halihazırda yapılan tartışmaları arttırdı. Bu çalışmada öncelikle, insani müdahalenin eksik olduğu yönlerin bulunabilmesi için "insani müdahale" kavramı açıklandı. Sonrasında, Kosova'nın savaşla sonuçlanan tarihsel arka planı anlatıldıktan sonra, Kosova Savaşı ve NATO'nun müdahalesinin yapısı açıklandı. İnsani müdahalenin eksikliklerini gidermek amacıyla 1999 NATO müdahalesinden sonra oluşturulan Koruma Sorumluluğu Raporu da incelenerek; oluşturulan net kriterler ortaya kondu. Bu kriterlerin NATO'nun Kosova müdahalesine uygulanmasıyla da, NATO'nun 1999 Kosova müdahalesinin yarattığı aksaklıkların Koruma Sorumluluğu'nun daha net kurallar oluşturarak ortaya çıkmasındaki etkisi gösterildi. Anahtar Kelimeler: insani müdahale, Kosova, BM, NATO, koruma sorumluluğu