Navlun sözleşmelerinde tellallık

ÖZET Deniz yolu ile taşınacak yükler ile bu yükleri taşıyacak gemileri buluşturmak için çeşitli aracılar faaliyet göstermektedir. Bu aracılardan biri de tellâldır. Navlun sözleşmesinin konusu, yükün deniz yolu ile bir yerden başka bir yere taşınmasıdır. Navlun sözleşmelerinde faaliyet gösteren tellâllar, navlun sözleşmesi taraflarını bir araya getirerek bu sözleşmenin yapılmasına aracılık ederler. Navlun sözleşmesi tarafları, genellikle farklı yerlerde bulunmaları, birbirlerini tanımamaları, yabancı dil ve ülke mevzuatlarını bilmemeleri, zamanlarının yetersiz olması ve devamlı büyüyen navlun piyasasından sürekli olarak haberdar olmak istemeleri gibi nedenlerle bu sözleşmelerin yapılmasına aracılık etmeyi meslek edinen tellâlların aracılığına önemli ölçüde gereksinim duymaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, navlun sözleşmeleri alanındaki tellâlların faaliyetlerini, çalıştıkları navlun piyasalarını, haklarında uygulanan kanun hükümlerini, hukuki hak, yükümlülük ve sorumluluklarını incelenmektir. Bu incelemede konunun, İngiliz Hukuku'ndaki konumu da açıklanmıştır. Navlun sözleşmelerinde faaliyet gösteren tellâllar hakkında esasen Türk Ticaret Kanunu'nun ticaret işleri tellâllığına ilişkin hükümleri uygulandığından, ticaret işleri tellâllığının tanımı ve unsurları da açıklanmıştır. Tellâlların ücret alacakları ile ilgili olarak, çarter parti örneklerinde yer alan şartlar incelenmiştir. Bununla birlikte, söz konusu çarter parti örneklerinin çokluğu karşısında hepsinin tek tek incelenmesi mümkün olmadığından belli başlı bir kaç tanesinin şartları belirtilerek, tellâlların ücret alacakları incelenmiştir.