Nedim Divanı'nda uçarı aşk anlayışı ve anlam çerçevesi

`Nedîm Divânı'nda Uçarı Aşk Anlayışı ve Anlam Çerçevesi' adlı çalışmamızda,Nedîm'in şiirlerinde, aşk teminin ele alınış tarzı üzerinde durduk. Bizi, böyle birçalışmaya iten ana sebep, Nedîm'in aşk anlayışının Divân Edebiyatı içinde taşıdığıhusûsilikler oldu. Klasik şiirin, başta aşk olmak üzere bütün duygu ve düşüncelerimazmunlar yoluyla stilize ederek verme merâkından ve soyut anlatım tarzındanhazzetmeyen şâir, tüm verileriyle somut olan bir aşk anlayışını benimsemiş ve buduyguyu, toplumsal yaşamdan bağımsız olarak değil, tam tersine sosyal hayâtın,gündelik kaygıların bir uzantısı olarak ele almaya özen göstermiştir.İnsanlarla iç içe yaşamaktan hoşlanan, dışa dönük bir mîzâca sâhip olanNedîm, aşkın felsefesini yapmak yerine, çapkın âşığın sevgiliyle olan mâcerâlarını,âşığın sevgilisine dokunma isteğiyle yanıp tutuştuğu anları, sevgilinin de iştirâk ettiğisazlı sözlü içki âlemlerini, devirdiği kadehlerin etkisiyle kendinden geçip erotik pozlarabürünen şûh dilberleri, sevgilisiyle baş başa kalma fırsatını yakalayan âşığın yaşadığıyoğun heyecânı, alımlı dilberlerin düğünlerde, eğlencelerde ve Sadâbâd gezilerindekigiyim kuşamlarını, tavır ve edâlarını, güzellikleriyle akılları baştan alan zerâfet timsâlişûh dilberleri konu alan şiirler yazmayı tercîh etmiştir. Bu tercihler ışığında, Nedîm'inşiirlerinde ifâdesini bulan aşk anlayışını nitelemek için kullanılabilecek en doğruifâdenin `uçarılık' olduğu kanaatine vardık.Divândaki şiirler içinde, uçarı söylemin ön plana çıktığı kısımları alıpyorumlarımızı ilâve ederek siz değerli okurların beğeni ve istifâdesine sunduk.Şâirin, resmetme merâkı, aşkı ilâhi özelliklerinden sıyırıp ona dünyevî bir kimlikkazandırma çabası, betimlemelerinde dikkati çeken canlılık, gerçeğe sâdık kalmak2konusunda gösterdiği hassâsiyetle, bilinçli bir şekilde olmasa da, edebiyatımızı batıedebiyatının, batılı düşünce tarzının etkilerine açık hâle getirdiği sonucuna vardık.Biz, her eserin, müessiri ve ait olduğu toplum olmak üzere iki sâhibi olduğunudüşünüyoruz. XVIII. yüzyıla ait olan Nedîm Divânı'nın da hem Osmanlı şâirlerinin veaydınlarının hem de Osmanlı toplumunun zihniyet yapısında yaşanan değişim vedönüşümün izdüşümlerine dâir oldukça zengin bir içerik sunduğu kanaatindeyiz.Dolayısıyla, XVIII. yüzyılın ilk yarısını, özellikle de kayıtlara Lâle Devri diye geçen 12yıllık dönemin, edebî ve sosyal yaşantısını anlamak ve anlamlandırmak, Türkedebiyatının, batı edebiyatının tesirine tamâmiyle açık hâle gelmeden evvel hangihazırlık aşamalarından geçtiğini saptamak isteyen her insanın Nedîm'in eseriyle özelolarak ilgilenmesi gerektiği düşüncesindeyiz.Anahtar Kelimeler1. Nedîm2. Uçarı Aşk3. Hercâî4. Şûh5. Âfet