Neoliberalizmde çalışma hayatının biyopolitik inşası: Sosyo-psikolojik bir analiz

Neoliberalizm, yeniden inşa edilebilir liberal kapitalist bir yönetimselliği yaşam biçimi haline getiren ve piyasa aklını toplumsallaştıran politikalar bütünüdür. Yasa, disiplin, kontrol ve denetim yoluyla norm ve normalleştirmeyi hedefleyen yönetimsellik, şirket yönetimini devlet yapısına ve çalışma hayatına taşıyan bir yönetim sanatıdır. Beden ve nüfus üzerinden rıza üreterek bireyleri, devletleri ve toplumları özneleştiren biyopolitika ise kendilik ve hakikat oyunu ile toplumsal gerçekliği ve yaşam biçimlerini yeniden kurmaktadır. Sermayenin kendilik kaygısıyla oluşan esneklik, minimal devlet, özelleştirme, serbest ticaret ve düşük ücret gibi neoliberal politikalar, çalışma hayatına özgürlük ve güvence sağlarken piyasalaşan neo-özneleri üretmektedir. Bu çalışma 1970'lerden itibaren ortaya çıkan neoliberalizmde çalışma hayatını dönüştüren biyopolitik süreçlerin, devlet, toplum ve birey üçgeninde hayata geçirdiği uygulamaların teorik bağlamda ele alınışına ve sosyo-psikolojik perspektiften analizine odaklanmaktadır. Buradan hareketle neoliberal politikalar ve biyopolitik aşamaların kendi kendinin girişimcisi olan neo-özneleri üretme kapasitesi ve etkileri üzerine yoğunlaşılmaktadır. Kendilik teknikleriyle kendi kendisini yönetmesi ve neoliberal biyolojik süreçlere uyum göstermesi beklenen neo-özne, sonsuz risk ve sorumluluğu üstlenen, sürekli gelişim, başarı ve rekabet arzusu ile şirket etiğini benimseyen bir kimlik kazanmaktadır. Özgürlük sanrısı içinde başarısızlık, yetersizlik ve yitirme korkusu yaşayan çalışan neo-özneler, zaman ve mekân akışıyla birlikte, karakter, kimlik ve değer kaymasına maruz kalmakta, depresyon ve sembolsüzleşmenin eşiğinde güvencesini ve kendi özerkliğini yitirmektedir.