Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığında İsthmin-1 protein düzeyleri ile er stres ve apoptoz arasındaki ilişkinin incelenmesi

Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) karaciğerde lipit birikimiyle karakterize, kronik alkol kullanımı veya viral enfeksiyon olmadığı durumlarda ortaya çıkan bir patolojidir. Karaciğerde esterleşme sonucu trigliseritlerin birikimi lipotoksisite, ER stres, oksidatif stres ve inflamasyona neden olarak fibroza yol açmaktadır. İsthmin-1 2021'de glukoz alımı ve lipid metabolizmasında önemli rol oynayan bir adipokin olarak tanımlanmıştır. Bu protein adipoz dokuda glukoz alımını arttırırken hepatik dokuda yağ sentezini inhibe etmektedir. İsthmin-1'in diyabet, obezite ve kardiyovasküler hastalıklar gibi çeşitli patofizyolojik süreçlerde rolü olabileceği ileri sürülmektedir. Ancak bu proteinle ilgili literatür çok sınırlıdır. Bu çalışma ile NAYKH'a sahip hastalarda rutin testler ile ER stres, apoptoz ve İsthmin-1 proteini arasındaki ilişkinin araştırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla NAYKH tanısı olmayan bireylerin oluşturduğu kontrol grubu ile ultrason sonuçlarına göre NAYKH tanısı olan grade-1 ve grade-2 olmak üzere üç grupta toplam 75 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastalardan alınan kan örneklerinden glukoz, BUN, kreatinin, kreatinin GFR, AST, ALT, ALP, GGT, sodyum ve potasyum değerleri biyokimya otoanalizörü ile ölçülmüştür. Bu değerlere ek olarak rutin tam kan sayım değerleri hemogram otoanalizörü ile belirlenmiştir. Elde edilen değerler kullanılarak AST/ALT, lenfosit/monosit, platalet/lenfosit, nötrofil/lenfosit oranları ile APRI ve FIB4 skorları hesaplanmıştır. GRP78, Kaspaz-3 ve İsthmin-1 serum düzeyleri ise ELISA yöntemi ile belirlenmiştir. NAYKH gruplarındaki yaş ortalamaları kontrol grubuna kıyasla daha yüksek bulunmuştur. AST ve ALT değerleri hem grade-1 hem de grade-2 grubunda kontrole kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Bunun yanında grade-2 grubunun GGT ve AST/ALT oranının kontrol grubuna kıyasla önemli oranda yüksek olduğu gözlenmiştir. Kaspaz-3, GRP78 ve İsthmin-1 düzeyleri ise NAYKH gelişimi ile birlikte anlamlı bir değişim göstermemiştir. Ancak Kaspaz-3, GRP78 ve İsthmin-1 düzeyleri kreatinin ile pozitif bir korelasyon göstermiştir. Ayrıca İsthmin-1 ile hem GRP78 (r:0,8187; p: <0,0001) hem de Kaspaz-3 (r:0,7614; p<0,0001) arasında pozitif bir korelasyon bulunmuştur. Elde ettiğimiz sonuçlar NAYKH seyrinde AST, ALT, GGT, AST/ALT oranında artış olduğunu göstermektedir. Hastalık gelişimiyle Kaspaz-3, GRP78 ve İsthmin-1'in anlamlı değişim göstermediğini ancak İsthmin-1 ile hem Kaspaz-3 hem GRP78'in anlamlı bir korelasyona sahip olduğu gözlenmektedir.