Normatif uluslararası ilişkiler teorileri açısından insan hakları

Çalışmanın içeriğini oluşturan `insan hakları' konusu uluslararası sistemde yaşanan değişimler sonucunda, teorik ve pratik olarak, siyaset biliminin yanında uluslararası ilişkiler disiplinini de ilgilendirmeye başlamıştır. Hem uluslararası sistemdeki hem de bu disiplinlerdeki değişim ve gelişim ve insan haklarının uluslararası ilişkiler disiplininde yarattığı sorunlar, geleneksel yaklaşımların açıklama düzeylerinin ötesine geçmiş ve normatif perspektifleri gerekli kılmıştır.İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra yeni bir uluslararası sistemin oluşmaya başladığı ve bu sistemin normatif özellikler taşıdığı iddia edilmektedir. Sistemin normatifliği onun ahlaki, yasal ve siyasal olarak düzenlenmesini ifade etmektedir. Bu görüşün temel kaynağı Birleşmiş Milletler (BM) sisteminin kurulmasıdır. BM tarafından, 1948 yılında İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile başlayan ve daha sonra birçok önemli belgenin kabulüyle devam eden bir `uluslararası insan hakları rejimi' oluşturulmuştur. Soğuk Savaş'ın sona ermesi, bu rejimin daha belirgin bir biçimde ortaya çıkmasını sağlamıştır. Böyle bir rejimin varlığı devletlerin meşruiyet zeminini insan hakları karnelerine bağımlı hale getirmiştir. İnsan hakları ihlallerine karışan yönetimlerin meşruiyetleri sorgulanmaya başlanmış ve bu yönetimlere karşı alınabilecek önlemler tartışılır hale gelmiştir. İnsan haklarına dayalı müdahale çeşitleri dış politika sürecine dahil edilmiştir. Bu çalışma, uluslararası sistemin bahsi geçen kurallı, yasal ve ahlaki yapısını gündemine almakta ve sistemin geleneksel yapısında yaşanan dönüşümü açıklama gayreti içerisinde olan normatif uluslararası ilişkiler teorileri açısından insan haklarının uluslararası ilişkilerde yarattığı temel uzlaşmazlıkları inceleme amacı taşımaktadır. Bu anlamda ulusal çıkar odaklı uluslararası ilişkilerin geleneksel işleyişinin yeni uluslararası sistemde ne ölçüde değiştiği ve mevcut durumla ulaşılmak istenen nokta arasındaki fark ortaya konulmaya çalışılmaktadır.