Nüfus sayımlarına göre Komanat nahiyesi (H.1246-H.1256)

1826 yılında II. Mahmud Yeniçeri Ocağı'nı ortadan kaldırmıştır. Kaldırılan bu ocağın yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adlı yeni bir ordu kurulmuştur. Kurulan bu ordu için asker potansiyelini tespit etmek amacıyla nüfus sayımı yapılmıştır. Osmanlı Devleti'nin önemli şehirlerinden biri olan Tokat'ta ve Tokat'a bağlı Komanat nahiyesinde de bu nüfus sayımı gerçekleştirilmiştir. Yapılan bu nüfus sayımları nüfus defterlerine kaydedilmiştir ve bu defterler Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. Bu çalışmamda 2285, 2371, 2374, 2452 numaralı nüfus defterleri esas alarak Tokat'ın önemli nahiyelerinden biri olan Komanat Nahiyesinin demografik yapısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmada adı geçen defterler incelenmiş ve Komanat nahiyesinde 1246-1254 (M.1831-1838) yılları arasında müslim nüfusun, 1254-1256 (M.1838-1840) yıllarında arasında ise gayrimüslim nüfusun miktarı, nitelikleri ve çeşitli özellikleri derlenmiştir. Söz konusu defterde kayıtlı bulunan nüfusun yaş, isim, eşkal tanımlarının yanı sıra nüfusun köylere ve yaşlara dağılımı, askeriyeyle ilgili olanların sayıları ve nüfus hareketleri gibi birçok konu ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Komanat, Tokat, Nüfus Sayımı, Nüfus Defteri.