The ?nunn-lugar? cooperative threat reduction program: An effective regime to stem proliferation of weapons of mass destruction

Bu tezde Nunn-Lugar Ortak Tehdit Azaltma (CTR) Programının bir güvenlik sistemi haline dönüştüğü ileri sürülmektedir. Soğuk Savaşın bitişinden bu yana Nunn-Lugar CTR programı eski Sovyetler Birliğindeki nükleer, kimyasal ve biyolojik silahları imha etmesine olanak sağlamıştır. Amerika'nın Rusya ile yaşadığı gerginliklere rağmen iki ülke arasındaki stratejik ortaklık yirmi seneden fazla bir süredir hiç kesintiye uğramamıştır. Kosova, Gürcistan uzlaşmazlığında ve diğer gerginliklerde de program devam etmeyi sürdürmüştür. Bu süre zarfında, ABD Nunn-Lugar ilkeleri ve kurallarını dünyanın diğer bölgelerinde de yaygınlaştırmasını sağlamıştır. Bu çerçevede Nunn-Lugar yeni tehditleri de kapsayacak şekilde güçlü bir güvenlik sistemine dönüşmüştür. Nunn-Lugar, Savunma ve Tehdit Azaltma Kurumunun Soğuk Savaş boyunca oluşan kırmızı çizgiler ve uyguladığı resmi formaliteleri ortadan kaldırmıştır. Bunun yanı sıra Nunn-Lugar sayesinde Arnavutluktaki bütün kimyasal silahlar yok edilmiştir. Ayrıca, gelecek dönemlerde yapılacak anlaşmaların izin vermesi kaydıyla, Pakistan gibi ülkelerde tehdit azaltma çalışmaları ve Kuzey Kore ile işbirliği çabaları için gerekli kaynaklar sağlanmıştır. Bu anlaşmanın kapsamı genişletilmiş olup başka ülkelerin de nükleer silahlarını ve nükleer silah yapımında kullanılabilir uranyum ve plütonyum güvenliği artırmıştır. Bu kapsamda Nunn-Lugar modeli örnek alınarak Küresel Ortaklık (Global Partnership) ortak tehdit azaltma anlaşması ilk önce G-8 sanayileşmiş ülkeler tarafından 2002'de Kanada da imzalanmıştır. Daha sonra da toplam 23 ülke, bu çerçevede, Rusya'daki nükleer denizaltı ve kimyasal silahları elimine etme etkinliğine girişmişlerdir. Nunn-Lugar güvenlik rejiminin bir türevi olan Küresel Ortaklık hala yürürlülükte olan iki anlaşmadır.