Obezite polikliniğine başvuran hastalardaki obezite geleneksel göstergeleri ile insülin direnci arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: İnsülin direnci, periferik dolaşımda normal olarak bulunan veya artmış insülin düzeylerine karşı olarak hedef dokuların insüline vermiş olduğu yanıtta azalma olması olarak tanımlanmaktadır. Aynı zamanda İnsülin direnci diyabete ilerleyebilen klinik açıdan anlamlı bir anormalliktir. İnsülin direnci açısından yüksek riskli kişileri öncesinde saptayabilecek yöntemlerle bazı önlemler alınıp tetkik ve tedavinin etkin kılınabilmesi sağlanabilmektedir. Özellikle birinci basamak sağlık kuruluşlarında tetkik genişliğinin sınırlı olması nedeni ile geleneksel obezite vücut ölçümleri ve mevcut kan tetkik parametrelerinden insülin direncini hesaplayacak formüller sayesinde popülasyondaki bu yüksek riskli hastaları öngörmek konusunda önemli yol kat edilmesi sağlanacaktır. Bu çalışmamızda öncelikle obez olan kişilerde bel çevresi(BÇ), vücut kitle indeksi(VKİ), bel/kalça oranı(BKO), bel/boy oranı(BBO) ölçümleri ile HOMA-IR indeks formülü ile hesaplanan insülin direnci(ID) arasındaki ilişkileri incelemek istedik. BÇ, VKİ, bel/kalça oranı, bel/boy oranlarının artış azalışı ile bu kişilerde insülin direncinin nasıl etkilendiğini ayrıca Homeostasis Model Assesment(HOMA) ve Trigliserid Glukoz indeksleri karşılaştırıldığında korelasyon veya ilişki teşkil edip etmediğini irdelemek istedik. Böylelikle bu çalışmada birinci basamak sağlık kuruluşlarında insülin ölçümü kısıtlı olmasından dolayı Trigliserid/Glikoz indeksi ve obezite geleneksel göstergelerinin birlikte kullanılarak hastaların insülin direnci açısından taranması için literatüre katkı vereceğini düşünmekteyiz. Yöntem: Çalışmamızın evrenini Eylül 2021 ve Eylül 2023 tarihleri aralığında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Obezite Polikliniğine başvuruda bulunmuş 18-65 yaş arasındaki kişiler oluşturmaktadır. Hasta kişilerin ilk başvurusuyla 6 ay sonraki yaptıkları başvuruda yapılmış muayene ve tetkik bilgileri retrospektif olarak incelenmiş kurum bilgi sistemi üzerinden kan tetkikleri ve dosyalarında bulunan ölçüler alınarak çalışma oluşturulmuştur. Hastalardan alınan veriler SPSS 25 paket programı ile incelenmiş ve istatiksel hesaplamalar bu program aracılığı ile yapılmıştır. Bulgular: Katılımcı grubumuzda bulunan 82 kişinin yaş ortalaması 42 bulunmuştur. Bu katılımcı grubunun 74 (%90,25) kişisi kadın ve 8 (%9,75) kişisi erkeklerden oluşmaktadır. Katılımcı grubumuzun 69 (%84,15)'u evli ve 13 (%15,85)'i bekardır. Katılımcı grubumuzdaki 73 kişi (%88)'i aktif bir şekilde sigara kullanmadığını ve 80 (%97,60) kişinin alkol kullanmadığı görülmüştür. Bel çevresinin başlangıç ve 6. Aydaki ölçümlerinde hem erkekler hem de kadınlarda anlamlı düşüşler olsa da her iki başvuruda HOMA verileriyle anlamlı bir değişiklik olmadığı tespit edilmiştir (Bel Çevresi (0.Ay) p değeri 0,679 ve Bel Çevresi (6.Ay) p değeri 0,787). Yapmış olduğumuz çalışmada Trigliserid Glukoz indeksi ile HOMA-IR verileri arasında pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır. Tyg Glikoz indeksi arttıkça HOMA skorunun arttığı görülmüştür(r=0,341, p=0,002). Sonuç: Çalışmamızda alınan veriler doğrultusunda obezite indeksleriyle HOMA-IR verileri arasındaki ilişki incelenmiş ve birinci basamak insülin direncinin öngörülebilmesi adına kullanılabilirliği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak incelendiğinde çalışmamız içerisinde bulunan veriler doğrultusunda obezite geleneksel indeksleriyle insülin direnci arasında bir ilişki olabileceği ancak güçlü korelasyonlar saptanması ve kliniklerin kullanımında bir rutin olarak değerlendirilebilmesi açısından birçok çalışmaya ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Anahtar kelimeler: İnsülin direnci, obezite indeksleri, Tyg/Glukoz indeksi, HOMA-IR.