Obsesif kompulsif bozuklukta alt tiplerin mizaç ve karakter özellikleri ile ilişkisi

Amaç: Ruhsal bozukluklar ile kişilik, karakter ve mizaç arasındaki ilişki uzun yıllardır ilgi çekmiştir. Biz bu çalışmayla, OKB alt tipleri ile mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmaya Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerinde ya da yataklı servisinde izlenen Eksen I bozuklukları için DSM-IV Yapılandırılmış Klinik Görüşme-I ile Obsesif Kompulsif Bozukluk tanı ölçütlerini karşılayan, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği skoru ≥ 16 olan, çalışma hakkında bilgilendirilip, gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 103 OKB tanılı hasta dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Eksen I bozuklukları için DSM-IV Yapılandırılmış Klinik Görüşme-I Ölçeği, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği, Maudsley Obsesyon Kompulsiyon Soru Listesi, Obsesif İnanışlar Ölçeği-44, Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği, TEMPS-A Mizaç Ölçeği ve Mizaç ve Karakter Envanteri (Türkçe TCI) uygulanmış ve OKB alt tipleri MOKSL ve OİÖ-44'e göre belirlenmiştir. Böylece MOKSL ve OİÖ-44 skorlarına göre OKB alt tipleri ile mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulgular: MOKSL'ye göre belirlenen OKB alt tipleri ile TCI alt ölçek boyutları değerlendirildiğinde; kontrol, kuşku ve ruminasyon alt tipi OKB ile kendini yönetme arasında negatif yönde; temizlik alt tipi OKB ile yenilik arayışı arasında negatif yönde, kuşku ve yavaşlık alt tipi OKB ile kendini aşma arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. MOKSL'ye göre belirlenen OKB alt tipleri afektif mizaç açısından incelendiğinde; kontrol etme alt tipi OKB ile siklotimik mizaç arasında pozitif yönde, temizlik ve yavaşlık alt tipi OKB ile irritabl mizaç arasında pozitif yönde, ruminasyon alt tipi OKB ile siklotimik ve anksiyöz mizaç arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunurken, kuşku alt tipi OKB ile afektif mizaç özellikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ayrıca OKB'nin yavaşlık ve kuşku alt tipleri ile BDÖ puanı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. OİÖ-44'e göre belirlenen OKB alt tipleri ile TCI alt ölçek boyutları değerlendirildiğinde; sorumluluk/tehlike beklentisi alt ölçek boyutu ile yenilik arayışı ve kendini yönetme arasında negatif yönde, mükemmelliyetçilik-kesinlik alt ölçek boyutu ile yenilik arayışı arasında negatif ve sebat etme arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. OİÖ-44'e göre belirlenen OKB alt tipleri ile afektif mizaç açısından incelendiğinde; sorumluluk/tehlike beklentisi alt ölçek boyutu ile anksiyöz mizaç arasında pozitif yönde; mükemmelliyetçilik-kesinlik alt ölçek boyutu ile irritabl mizaç arasında pozitif yönde, düşüncelere önem verme/düşünceleri kontrol etme alt ölçek boyutu ile depresif mizaç arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca mükemmelliyetçilik-kesinlik ve düşüncelere önem verme/düşünceleri kontrol etme alt ölçek boyutları ile BDÖ puanı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Sonuç: Bildiğimiz kadarıyla, alanyazında OKB alt tipleri ile mizaç-karakter arasındaki ilişkiyi inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızdan elde ettiğimiz bulgulara göre; OKB alt tipleri ile bazı mizaç ve karakter özellikleri arasında ilişkiler bulunmuştur. Bu ilişkilerin bir kısmı alanyazın ile uyumlu olmakla birlikte, bir kısmının ileriki çalışmalarda yeni verilerle doğrulanması ve desteklenmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Mizaç, Karakter, Alt Tip