Öfke yönetimi becerileri programının ilköğretim II. kademe öğrencilerinin öfke düzeylerine etkisi

İnsana en fazla zarar veren duygulardan biri öfkedir. Öfke kontrolsüz bir şekilde ifade edildiği zaman hem bireyin kendisine hem de çevresine çeşitli zararlar verebilir. Bu nedenle öfkeyi kontrol etmeyi öğrenmek gereklidir. Öfkeyi kontrol etmek yani uygun şekilde ifade edebilmek, erken yaşlarda kazanılması gereken bir beceri olarak görülebilir. Araştırmada bu temel düşünceden hareketle, ilköğretim II. kademedeki öğrencilerin öfke düzeyleri belirlenerek, onlar için geliştirilmiş olan eğitim programı doğrultusunda öfke yönetimi becerileri veya bir diğer ifadeyle öfke ile başa çıkma becerilerini kazandırmak hedeflenmiştir. Bu araştırma KKTC Lefkoşa?da bulunan bir ilköğretim okulundan seçilen ilköğretim II. kademe öğrencilerinin, öfke kontrol becerilerini arttırmaya yönelik deneysel bir çalışmadır. Çalışmada ön-test, son-test kontrol gruplu deney deseni kullanılmıştır. Araştırma grubunda, 13?ü kontrol 11?i deney grubunda olmak üzere öfke puanı yüksek ve öfke kontrol becerisi düşük 24 öğrenci yer almıştır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ve Çocuk ve Ergenler için Durumluk Sürekli Öfke İfadesi Envanteri (STAXI-2 C/A) ve Öfke Yönetimi Becerileri Programı (ÖYBP) kullanılmıştır. Brunner ve Spielberger (2009) tarafından çocuk ve ergenler için geliştirilmiş olan envanterin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması araştırmacı tarafından yapılmıştır. Çalışmanın bağımsız değişkeni, çocuklarda öfke düzeyini azaltmaya yönelik olarak hazırlanmış olan öfke yönetimi becerileri programı, bağımlı değişken de deneklerin STAXI-2 C/A'nın alt ölçeklerinden elde ettikleri puan ortalamalarıdır. Araştırmanın temel amacına ulaşmak için, Bilişsel Davranışçı Terapi ve Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi ışığında, öfke, öfkeyi fark edebilme, öfke ile başa çıkma stratejileri, öfke türleri, ABC modeli, iletişim, atılganlık, çatışma çözme, problem çözme gibi konuları içeren, psiko-eğitsel temelde 10 oturumdan oluşan"Öfke Yönetimi Becerileri Programı" geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Hazırlanan program deney grubuna 10 hafta boyunca haftada bir kez ve 90 dakika olarak uygulanmıştır. Bu süre içerisinde kontrol grubuna hiç bir uygulama yapılmamıştır.Deney ve kontrol grubuna ön test ve son test olarak STAXI-2 C/A uygulanmıştır. Uygulamaların bitmesinden iki ay sonra programın yarattığı olumlu kazanımların devamlılığının test edilmesi amacıyla her iki gruba da aynı ölçek izleme testi olarak uygulanmıştır.Deneysel işlem öncesi ve sonrasında deney ve kontrol gruplarının STAXI-2 C/A'dan elde ettikleri puanların ortalamaları belirlenmiştir. Farklılıkların anlamlı olup olmadığını belirlemek amacıyla tekrarlı ölçümler için iki faktörlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır.Araştırmada, uygulanan eğitim programı sonucunda deney grubunda sürekli öfke, durumluk öfke ve öfke ifade düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı düşüş, öfke kontrol becerisinde ise istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda, geliştirilmiş olan Öfke Yönetimi Becerileri Programının, öfke yönetimi becerisi kazandırmada etkili olduğu anlaşılmıştır Türkçe anahtar kelimeler 1-Öfke 2-Sürekli öfke 3-Durumluk öfke 4-Öfke kontrol 5- Öfke ifade