Öğrencilerin okuma kültürü düzeyleri ile okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerileri arasındaki ilişki

Okuma, okulöncesi dönemden başlayarak geliştirilen ve bireyin tüm yaşamı boyunca gereksinim duyduğu bir beceridir. Okuma becerisinin bir gereksinimden doğup günlük yaşamda fark edilmeden yapılan bir eyleme ve içselleştirilmiş bir beceriye dönüşmesi, bireyin okuma kültürü edinmesine bağlıdır. Birey "okuma kültürü"ne, "görsel okuma dönemi, temel okuma-yazma becerisi, okuma alışkanlığı ve eleştirel okuma" aşamalarından geçerek ulaşır. Okuduğunu tam ve eksiksiz biçimde anlamanın, kendini yazılı olarak amaca uygun biçimde ifade edebilmenin okuma kültürüyle de bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada, öğrencilerin okuma kültürü düzeyleri ile okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerileri erişileri arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmaktadır. Bu araştırma, "ilişkisel tarama modeli"ne göre yürütülmüştür. Bu araştırmada kapsama alınan çalışma evreni, Sivas il merkezindeki ortaokul 6. sınıf öğrencileridir. En çok (maksimum) çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilen okullarda öğrenim gören ortaokul 6. sınıf öğrencileri, çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada gerekli olan veriler, "Okuma Kültürü Ölçeği, Okuduğunu Anlama ve Yazılı Anlatım Becerisi Ölçme Aracı, Yazılı Anlatım (Kompozisyon) Becerisi Ölçme Aracı" ile elde edilmiştir. Veriler, bilgisayar ortamında çözümlenmiştir. Öğrencilerin okuma kültürü düzeyleri arttıkça okuduğunu anlama becerisi, okuduğunu anlama gücü, yazılı anlatım becerisi, okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerisi genel toplam erişileri ile yazılı anlatım (kompozisyon) becerisi erişilerinin de çeşitli düzeylerde arttığı belirlenmiştir. Kızlar, tüm düzeylerde erkeklere göre daha yüksek ortalama elde etmiştir. Tüm öğrencilerin en az ortalama değeri elde ettikleri düzey, eleştirel okumadır. Tüm sosyo-ekonomik gruplara göre en yüksek ortalamanın elde edildiği düzey, temel okuma-yazma becerisidir. Buna göre, örnekleme katılan 6. sınıf öğrencilerinin temel okuma-yazma düzeyinde olduğu çıkarımı yapılabilir. Her düzeyde en yüksek ortalamayı elde edenler, orta sosyo-ekonomik gruptaki öğrenciler olmuştur.