Öğretmen ve okul yöneticilerinde a tipi kişilik özellikleri ile tükenmişlik ilişkileri ve Bayrampaşa ilçesi ilköğretim okullarında yapılan bir uygulama

Bu tez çalışmasında; öğretmen ve okul yöneticilerinin A- Tipi Kişilik özellikleri ile tükenmişlik arasındaki ilişki incelenmektedir. Çalışanların kişilik özelliklerini yansıtan davranış biçimleri iş hayatında önemli bir etken olarak değerlendirilebilir. Strese yol açan faktörlerden en önemlisi kişinin olayları algılama ve değerlendirmesi olarak düşünülebilir. Bu bağlamda kişilik özellikleri ile tükenme arasındaki ilişkileri incelemek için ?Maslach Tükenmişlik Envanteri? , ?Davranışlar Ölçeği? ve ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılmıştır. Araştırmanın yapıldığı okullarda toplam 329 öğretmen ve yöneticinin hepsine anket elden dağıtılmıştır. Bu anketlerden 311 tanesi geri dönmüştür. Bu anketlerin 303 tanesi değerlendirmeye alınmıştır.Araştırmada, okul yönetici ve öğretmenlerinin kişisel ve mesleki özellikleri ve tükenmişlik ile A Tipi kişilik özelliklerini belirlemek için elde edilen frekanslar, yüzdeler ve aritmetik ortalamalar tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Parametrik ve non-parametrik varyans analizi hesaplanmıştır. Gruplar arası farklılığı belirlemek için bağımsız t- testi, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis hesaplanmıştır. Gruplar arası farkın nereden kaynaklandığını bulmak için parametrik testlerde LSD, Tukey ve Scheffé testi non parametrik testlerde Mann Whitney-U testi kullanılmıştır.Davranış ölçeğinin alfa güvenirlik katsayısı; işe verilen önem faktörü için ?= .76 hıza verilen önem faktörü için ?=.66, sosyal etkilerden uzaklaşma faktörü için ?=.49, zamana verilen önem faktörü için ?=.45 ve davranışlar envanteri için ?=.81 olarak bulunmuştur.Maslach Tükenmişlik Envanteri'nin geçerlik ve güvenirlilik çalışmasında ölçeğin güvenirlik katsayısı; duygusal tükenme boyutu için ? =.77, duyarsızlaşma boyutu için ?= .68, kişisel başarısızlık boyutu için ?=.77 ve toplam tükenmişlik için ?=.87 olarak bulunmuştur.Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. Yönetici ve öğretmenlerin işe verilen önem boyutunda B tipi, hıza verilen önem boyutunda A tipi, sosyal etkilerden uzaklaşma boyutunda B tipi ve zamana verilen önem boyutunda A tipi oldukları görülmektedir. Okul yönetici ve öğretmenleri duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarısızlık alt boyutlarında düşük seviyede tükenmişlik yaşamaktadırlar.Yönetici ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri çocuk sayısı, yaş, eğitim durumu, mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olup olmama, branş, yöneticilik kıdemi ve kurumdaki hizmet yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemektedir.Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik Sendromu, A Tipi Kişilik, Kişilik, Yönetici, Stres