Öğretmenlerin örgütsel mutluluk, örgütsel sinizm ve örgütsel adalet algılarının analizi

Eğitim-öğretim etkinliklerinin gerçekleştirilme alanı, kapsamı ve amaçları düşünüldüğünde, örgütsel mutluluk kavramına dair araştırmaların ortaya koyacağı bulguların hem ülkelerin geleceğine şekil verecek kişilerin yetiştirilmesinde, öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin daha nitelikli çalışmalarında hem de öğrencilerin daha bütüncül olarak geliştirilmesinde işlevsel rol oynayacağı ifade edilebilir. Bu noktadan bakıldığında, eğitim örgütleri bağlamında örgütsel mutluluk konulu araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Örgütsel mutluluğu etkileyen veya örgütsel mutluluktan etkilenen kavramlar olarak örgütsel adalet ve örgütsel sinizm algıları da araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Betimsel tarama ve ilişkisel tarama modellerinde desenlenen bu araştırmada, ilkokul öğretmenlerinin algılarına dayalı olarak, örgütsel mutluluk, örgütsel sinizm ve örgütsel adalet arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve açıklanması amaçlanmıştır. 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Malatya ili merkez ilçelerinde (Battalgazi ve Yeşilyurt) görev yapan ilkokul öğretmenleri araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerindeki resmi ilkokullarda görev yapan ve "oransız küme örnekleme" kullanılarak belirlenen 731 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler 'Örgütsel Adalet Ölçeği', 'Öğretmenlere Yönelik Örgütsel Sinizm Ölçeği' ve bu araştırma kapsamında geliştirilen 'Öğretmen Örgütsel Mutluluk Ölçeği' aracılığıyla toplanmış; verilerin analizinde tanılayıcı istatistikler, Bağımsız Gruplar T-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri ile Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin örgütsel mutluluk ve örgütsel adalet algıları "Katılıyorum" düzeyindeyken örgütsel sinizm algıları "Katılmıyorum" düzeyinde saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel mutluluk, örgütsel adalet ve örgütsel sinizm algıları değişkenler açısından değerlendirildiğinde, cinsiyet açısından her üç ölçek genelinde anlamlı biçimde farklılaşmanın bulunmamıştır. Branş değişkeni açısından örgütsel mutluluk ve örgütsel sizinm algıları anlamlı biçimde farklılaşmazken, örgütsel adalet, sınıf öğretmenleri lehine, anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Medeni durum, Mesleki kıdem, Öğrenim düzeyi ve Okuldaki öğretmen sayısı değişkenleri açısından öğretmen algıları anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Evli öğretmenlerin örgütsel mutluluk ve örgütsel adalet puanları daha yüksek gözükürken bekâr öğretmenler daha yüksek örgütsel sinizm puanlarına sahip bulunmuştur. 21+ yıl kıdeme sahip öğretmenlerin daha yüksek örgütsel mutluluk ve örgütsel adalet algısına ve en düşük örgütsel sinizm puanına sahip olduğu bulunmuştur. En mutlu grup 'Önlisans' mezunu öğretmenlerdir. Öğretmenlerin öğrenim düzeyi yükseldikçe, örgütsel adalet puanları azalmakta ve örgütsel sinizm düzeyi yükselmektedir. Öğretmen sayısı 16-30 olan okullar 'en mutlu' olarak gözlenirken örgütsel adalet ve örgütsel sinizm algısı açısından anlamlı farklılık kalabalık okullar [46+ öğretmen] ile diğer gruplar arasındadır. Ayrıca, örgütsel mutluluk ile örgütsel adalet arasında yüksek düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki, örgütsel mutluluk ile örgütsel sinizm arasında ise orta düzeyde, negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Örgütsel adaletin aracılık rolüne ilişkin olarak, bulgular örgütsel sinizmin örgütsel mutluluğa etkisinde örgütsel adaletin aracılık rolüne sahip olduğunu, ancak bu aracılık etkisinin orta düzeyde bir etki oluşturduğunu işaret etmektedir.