Okuduğunu anlama ve edebî sanatlar: Çocuk kitapları üzerine nitel bir araştırma

Bu araştırmanın amacı; ilkokul düzeyindeki farklı türlerdeki çocuk edebiyatı eserlerinde edebî sanatların kullanım düzeyi ile öğrencilerin bu eserlerdeki edebî sanatları anlama ve okuduğunu anlama düzeylerini ortaya koymaktır. İki aşamada yürütülen bu araştırma, bir temel nitel araştırmadır. Araştırmanın ilk aşamasında 50 adet çocuk edebiyatı eseri, çalışma materyallerini oluşturmaktadır ve ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, 2020-2021 öğretim yılında Ankara ili merkez Etimesgut ilçesindeki bir devlet ilkokulunda öğrenim gören ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinden toplam 95 öğrenci, araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak ilk aşamada 50 adet çocuk edebiyatı eseri; ikinci aşamada ise başarı testleri kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin analizi için betimsel analiz ile betimsel istatistikler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda çocuk edebiyatı eserlerinde en sık kullanılan edebî sanatların mecaz, tekrir, teşhis, tezat ve istifham; en az kullanılan edebî sanatların tariz, tecahülüarif, istidrak ve hüsnütalil sanatları olduğu görülmüştür. Başarı testlerinden elde edilen genel ortalamaya bakıldığında edebî sanatlarda 3. sınıfların en yüksek, 4. sınıfların en düşük; okuduğunu anlamada ise 3. sınıfların en yüksek, 2. sınıfların en düşük ortalamaya sahip olduğu görülmüştür.