Okul öncesi dönemdeki özel gereksinimli ve normal gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinin eğitimden beklentileri ile beklentilerinin karşılanma düzeylerinin incelenmesi

Beklenti, bir konuda gerçekleşmesi arzu edilen her türlü olayı kapsayan duygudur. Araştırmanın amacı, okul öncesi dönemde özel gereksinimli ve normal gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlerin eğitimden beklentilerini ve beklentilerinin karşılanma düzeylerini incelemektir. Bu amaçla, karma araştırma yöntemlerinden "yakınsak paralel desen" olarak da tanımlanan "eşzamanlı desen" kullanılmıştır. Araştırma, İstanbul ilinde bağımsız ana okulları, özel eğitim ana okulları, özel eğitim uygulama okulu ana sınıfları ve kaynaştırma sınıflarında öğrenim gören çocukların ebeveynleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda "Okul Öncesi Eğitimden Ebeveyn Beklentiler Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak 351 ebeveynin istatistiksel verileri elde edilmiştir. Beklenti ölçeğinden elde edilen toplam puanların farklı değişkenler açısından nasıl farklılaştığını belirlemek için Bağımsız Grup t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Scheffe Testi kullanılmıştır. Nitel boyutta 10 veli ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin analizinde nitel bir yaklaşım olan tematik analiz yöntemi kullanılmış ve elde edilen veriler Maxqda 22 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada ebeveynlerin yaş, cinsiyet, medeni durum ve çocukların yaş, cinsiyet, gelişim durumu, okulda geçirilen süre ve okulun türü gibi değişkenler üzerinden beklentileri ve karşılanma düzeyleri değerlendirilmiştir. Bulgulardan elde edilen sonuçlara bakıldığında, çocuğun gelişiminin normal ya da özel gereksinimli olma durumuna göre beklenti ve karşılanma düzeylerinde anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Anne babaların cinsiyet değişkenine göre beklentilerde farklılık görülmezken, karşılanma düzeylerinde özel gereksinimli ve normal gelişim gösteren çocukların babaları lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Çocuğun devam ettiği okul türü dikkate alındığında, velilerin beklentilerinin karşılama düzeyinin kaynaştırma eğitimine göre özel eğitim ana okulları lehine anlamlı farklılık gösterdiği rapor edilmiştir. Dolayısıyla beklentiler ve memnuniyet düzeyleri arasındaki farklar, ebeveynlerin eğitime yükledikleri anlamla doğru orantılıdır. Ebeveynlerin beklentileri sırasıyla; bilgi, iletişim sıklığı, okul politikası ve okul-aile iş birliği olarak belirlenmiştir. Çocukların ilk öğretmenleri olarak ailelerin eğitime dahil olmaları ve böylece karşılıklı ihtiyaçları belirlemeleri önemlidir. Bu şekilde yapılan veli katılım programları ailenin okula karşı olumlu tutumunda etkili olurken, beklentiler üzerine yapılan çalışmaların çocuğun okula devamında ve okul başarısında rol oynadığı görülmüştür.