Okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesidir. Bu çalışmada hem nicel hem de nitel araştırma desenlerinin birlikte ele alındığı karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın deseni ise karma yöntem desenlerinden biri olan açımlayıcı sıralı desendir. Çalışmanın nicel boyutu tarama yöntemi ile, nitel kısmı ise durum çalışması desenlerinden biri olan bütüncül çoklu durum deseni üzerine inşa edilmiştir. Mevcut çalışmaya Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim Bölümü, Okul Öncesi Eğitimi Anabilim dalında, 2020-2021 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde öğrenimini sürdüren 204 öğretmen adayı katılmıştır. Pandemi süreci nedeniyle kolayda örnekleme yöntemi tercih edilerek seçilen 204 okul öncesi öğretmen adayı arasından araştırmanın amacına uygun olarak sürdürülebilir kalkınma farkındalığı düşük düzeyde (f=4 öğretmen adayı) ve yüksek düzeyde (f=4 öğretmen adayı) katılımcılar amaçlı örneklem yöntemi ile seçilerek görüşmeler yapılmıştır. Çalışmanın nicel verileri Türkiye genelinde kapanma sürecinin yaşanması nedeniyle Google forms üzerinden elektronik olarak hazırlanan iki ölçek ile toplanmıştır. Veriler iletişim uygulaması olan Whatsapp kullanılarak katılımcılara eş zamanlı olarak gönderilen Kişisel Bilgi Formu ve Sürdürülebilir Kalkınma Farkındalık Ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler, Zoom programı üzerinden online görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin analiz sürecinde; nicel veriler analiz edilirken SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Bu program kullanılarak bir değişkene ilişkin analizler yapılırken frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama (x̄), standart sapma (SD) değerleri hesaplanmış ve tek faktörlü gruplar arası desenler için ilişkisiz t-testi, iki faktörlü gruplar arası desenler için ANOVA modeli tercih edilmiştir. Nitel verilerin analizi ise, içerik analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel bulgularına göre, araştırmaya katılan okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları yüksek düzeydedir. Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları çevreye duyarlılık, baba eğitim düzeyi ve çevre ile ilgili bir sivil toplum kuruluşuna (STK) üye olma değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği, buna karşın cinsiyet, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi, ailenin gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmen adayları ile yapılan görüşmelerde elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının yüksek olmasında çevreye karşı duyarlılık başta olmak üzere tasarruf, eğitim, yakın çevrenin etkisi, din, cinsiyet eşitliği, iletişim ve bu konuya yönelik kavramsal bilgi düzeyinin, sorumluluk, empati ve okul öncesi eğitimin öneminin farkında olma gibi faktörlerin etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının yüksek düzeyde olmasında başat boyut çevredir. Ancak bunun yanında toplum ve ekonomi boyutu, bilgi ve kişilik özelliklerinin de etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öneri olarak, sürdürülebilir kalkınma farkındalığını artırmak için tek bir boyut yeterli değildir. Her üç boyut (çevre, ekonomi, toplum) göz önünde bulundurularak lisans döneminde öğretmen yetiştirme eğitiminin uygulamaya dayalı ve deneyim sağlayıcı olması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitimi, Öğretmen adayları, Sürdürülebilir kalkınma farkındalığı