Okul yöneticilerinin inisiyatif alma düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki

Bu araştırma, okul yöneticilerinin inisiyatif alma düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini Tokat İli'nde kamu okullarında görev yapan okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırmada okul yöneticilerinin inisiyatif alma düzeyleri, 2012 yılında Akın tarafından geliştirilen 32 maddeden oluşan Okul Müdürlerinde Kişisel İnisiyatif Ölçme Aracı ile problem çözme becerileri ise 1982 yılında Heppner ve Peterson tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması N. Şahin, N. H. Şahin ve Heppner tarafından 1993 yılında yapılan 35 maddelik Problem Çözme Envanteri ile ölçülmüştür. Verilerin analizi SPSS programı ile yapılmıştır. Verilerin analizinde t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi işe koşulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, okul yöneticileri kendiliğinden başlama, proaktiflik ve ısrarcılık boyutlarında yüksek düzeyde inisiyatif almaktadırlar. Cinsiyet, yaş, okulun bulunduğu yerleşim yeri, mesleki kıdem, yöneticilik kıdemi, okuldaki öğrenci ve öğretmen sayısı değişkenlerinin okul yöneticilerinin inisiyatif alma davranışlarında anlamlı farklılığa neden olmadığı sonucuna varılmıştır. Okul müdürleri inisiyatif almanın tüm alt boyutlarında müdür yardımcılardan daha fazla inisiyatif almaktadırlar. Lisansüstü eğitim sahibi okul yöneticilerinin kendiliğinden başlama boyutunda inisiyatif alma düzeyleri daha yüksektir. Bulgular, okul yöneticilerinin düşünen, değerlendirici, kendine güvenli ve planlı boyutlarda problem çözme becerilerinin yüksek; aceleci ve kaçıngan boyutlardaki problem çözme becerilerinin ise düşük olduğunu göstermektedir. Cinsiyet, yaş, okulun bulunduğu yerleşim yeri, mesleki kıdem, eğitim düzeyi, okuldaki öğrenci ve öğretmen sayısı okul müdürlerinin problem çözme becerilerinde anlamlı farklılaşmaya neden olmamaktadır. Bununla birlikte, okul müdürlerinin problem çözme becerilerinin müdür yardımcılarından daha iyi olduğu ve yöneticilik kıdemine göre farklılaşmanın anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır. Problem çözmenin aceleci ve kaçıngan yaklaşımları ile inisiyatif almanın tüm alt boyutları arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki vardır. Problem çözmenin düşünen, değerlendirici ve planlı yaklaşımlarının inisiyatif alma alt boyutlarıyla ilişkisi pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı iken kendine güvenli problem çözme yaklaşımının kişisel inisiyatifin alt boyutlarıyla pozitif yönde, anlamlı ve yüksek düzeyde ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda düşünen, değerlendirici ve kendine güvenli problem çözme yaklaşımlarının, okul yöneticilerinin kendiliğinden başlama, proaktiflik ve ısrarcılık boyutlarında inisiyatif alma durumlarını yordadığı sonucuna varılmıştır. İnisiyatif alma davranışının en güçlü yordayıcısı kendine güvenli problem çözme yaklaşımıdır. Anahtar Sözcükler: Okul Yöneticisi, Kişisel İnisiyatif, Problem Çözme