Okul yöneticisi atama türlerinin, öğretmenler, okul yöneticileri ve eğitim öğretim süreçleri üzerine etkilerinin nitel bir analizi

Bu araştırmada, okul yöneticilerinin göreve geliş biçimleri açısından atama biçimlerinden memnuniyet düzeyi, eğitim öğretim süreçlerine etkileri, yönetim süreçlerine etkileri ve sistemin işlerliği hakkında bilgi sahibi olarak ve objektif ölçütlere dayalı olarak okullara atanmaları amaçlanmaktadır. Bu alanda yapılacak eğitim politikalarına katkıda bulanabilmek amacıyla öğretmen ve okul yöneticilerimizin görüşleri incelenmiş ve önerilerde bulunulmuştur.Çalışma, maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak nitel araştırma yöntemiyle yapılmıştır. Çalışma grubunu, 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılında Tokat ili merkez anaokulu, ilkokulu, ortaokulu ve liselerinde görev yapmakta olan 23 erkek ve 4 kadın olmak üzere 27 okul yöneticisi ve 20 erkek ve 21 kadın olmak üzere 41 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve görüşme soruları alan yazın taraması yapıldıktan sonra alt amaçlar göz önünde bulundurularak uzman görüşleri de alınarak hazırlanmış, veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir.Araştırmada, yöneticiler ve öğretmenler atanacak yöneticilerde liyakatli, mevzuata hakim olan, belli bir süre öğretmenlik deneyimi olan, iletişim becerilerine sahip, sosyal açıdan girişken, tarafsız, adaletli ve hoşgörülü olmak gibi yeterliliklerin bulunmasını beklemektedir. Yöneticiler sınav ile atama sisteminin emeklerinin karşılığı olduğunu düşündükleri için kendini çalıştığı mevkide huzurlu hissettiklerini ve sınav ile atamanın şeffaf, adil ve objektif olduğunu düşündükleri için personelin bakış açısının olumlu olduğunu belirtirken sınav ile seçme sisteminin tek başına yeterli olmadığını mevzuat bilgisinin ölçülebildiği ama iletişim becerileri, deneyim ve yeterliliğin ölçülemediğini ve teori ile pratik arasında çok fark olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler ve yöneticilerin mülakat ile atama sistemi hakkında iletişim becerileri ve sosyal özellikleri mülakat sistemi ile analiz edilebileceğini ve yeterliliklerin ancak mülakat ile ölçülebileceğini belirtirken mülakatta siyasi baskılar ve adam kayırmaca gibi olumsuzlukların bu sürece dâhil olduğunu düşündükleri için objektif ölçütler ve tarafsız kurullar tarafından seçme yapılmadığı sürece sonuçların objektif olmadığı ve olmayacağı ayrıca liyakatin göz ardı edildiği ve edileceği ortak görüşüdür. Öğretmenler sınavla atanan yöneticilerinin çabuk kabul gördüğü için okuldaki yönetim süreçlerine hiçbir sıkıntı yaşamadıklarını belirterek olumlu etkisi olduğuna vurgu yapmışlardır. Aynı şekilde, okul yöneticileri sınav ile atanan yöneticilerin okuldaki yönetim süreçlerinde hiçbir sıkıntı yaşamadıklarını belirterek olumlu etkisi olduğu verilerden elde edilmiştir. Ancak, öğretmenlerin, mülakat ile atanan yöneticilerinin yönetim süreçlerinde; örgütleme, eşgüdümleme, iletişim, emretme ve karar verme ve denetleme ile ilgili yaşadıkları problemleri belirtmelerinin yanı sıra öğretmenlerin bir kısmı hiçbir sıkıntı yaşamadıklarını belirtmişlerdir. Mülakatla atanan yöneticiler yönetim süreçlerinde; atama sistemine olan ön yargıdan dolayı örgütleme, eşgüdümleme, iletişim ve emretme ile ilgili sıkıntılar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Yöneticiler ve öğretmenler, yönetici seçme sisteminin iyileştirilmesi için 4 yılda bir görevlendirme olmasının kurum aidiyetine zarar verdiği ve yöneticiliğin güvencesinin olmamasının yöneticileri rahatsız ettiğini, mülakat sistemi ile seçim yapılmaya devam edildiği sürece adam kayırmaca ve siyasi görüşün etkisi her zaman olacağı için adil bir sistem olmayacağı, okul müdürlerinin kendi çalışabileceği takım arkadaşlarını kendisinin seçmesinin kurumdaki performansını olumlu etkileyeceğini, yönetici kadrosunun profesyonelleştirilmesi, yöneticilerde öğretmenlik deneyimi aranması, yönetici olarak atananlara yöneticilik alanında eğitim verilmesi, hatta EYTPE alanında yüksek lisans eğitimi alanlar arasından yönetici seçilmesi ve yönetici seçmede sınavın mutlaka yapılması ve sınav puanı oranının mülakattan fazla olması gerektiği ve deneyim ve yeterliliklerin ölçümü içinde objektif kriterler belirlenerek tarafsız kurullar tarafından mülakat yapılmasının yanı sıra Ek 2 diye yöneticilerimizin belirttiği ödül, ceza, eğitim gibi özellikleri içeren değerlendirme formunun da yönetici seçme sistemine katılması gerektiği gibi görüş ve önerilerde bulunmuşlardır.