Ölüm kaygısı, sağlık kaygısı ve çevresel kaygının çevre dostu ürün satın alma niyeti ve tüketim davranışı üzerine etkisi

Çalışma, ölüm kaygısının, sağlık kaygısının ve çevresel kaygının çevre dostu ürün satın alma niyetinde ve tüketim davranışında etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın diğer amacı sağlık kaygısının, çevresel kaygının ve çevre dostu ürün satın alma niyetinin aracılık rolünü tespit etmektir. Araştırmada ölüm kaygısı, sağlık kaygısı, çevresel kaygı, çevre dostu ürün satın alma niyeti ve çevre dostu tüketim davranışı ölçekleri kullanılmıştır. Ölüm kaygısı ölçeği Sarıkaya ve Baloğlu'nun (2016) çalışmasından, sağlık kaygısı ölçeği Salkovskis ve diğerlerinin (2002) çalışmalarından ve çevresel kaygı ölçeği ise Straughan ve Roberts'ın (1999) çalışmalarından alınmıştır. Çevre dostu ürün satın alma niyeti ölçeği Song ve diğerlerinin (2012) çalışmalarından ve çevre dostu tüketim davranışı ölçeği ise Lee'nin (2008) çalışmasından alınmıştır. Çevre dostu ürün satın alan kişilere çevrimiçi anket metodu ile ulaşılmış ve 465 katılımcının verileri analiz edilmiştir. Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi kapsamında araştırma verileri analiz edilmiştir. Ölçüm modelinin geçerliliği ve güvenilirliği sağlandıktan sonra yapısal model değerlendirilmiş, hipotezler test edilmiştir. Hipotez testleri sonucunda, ölüm kaygısının maruz kalma faktörünün sağlık kaygısı üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilmiştir. Ölüm kaygısının acı çekme faktörü çevresel kaygıyı etkilemiştir. Çevresel kaygı ise çevre dostu ürün satın alma niyeti üzerinde etkiye sahiptir. Çevre dostu ürün satın alma niyetinin de çevre dostu tüketim davranışında etkisi olmuştur. Çalışmada ulaşılan diğer bir sonuç, çevresel kaygının, ölüm kaygısı ile çevre dostu ürün satın alma niyeti arasında aracılık rolüne sahip olmasıdır. Ayrıca, çevresel kaygı ile çevre dostu tüketim davranışı arasında çevre dostu ürün satın alma niyetinin aracılık rolü de araştırma sonuçlarından biridir. Araştırma sonucundan yola çıkarak, sağlık kaygısı ve çevresel kaygının temelinde ölüm kaygısının olduğu görülmektedir. Tüketicilerin çevre dostu ürün satın alma niyetleri ve tüketim davranışlarının temelinde de ölüm kaygısı bulunmaktadır. Çevre dostu ürün satın alma niyeti ve tüketim davranışında sadece kaygıların rolünü inceleyen bir çalışmaya henüz rastlanmaması, çalışmanın özgün olduğunu düşündürmektedir. Çalışma sonuçlarının gelecek çalışmalara ve uygulamaya ışık tutması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Ölüm Kaygısı, Sağlık Kaygısı, Çevresel Kaygı, Çevre Dostu Ürün Satın Alma Niyeti, Çevre Dostu Tüketim Davranışı