Ordu ili okul planlamasının sonuçlarına ilişkin bir değerlendirme

Bu araştırmanın amacı; Milli Eğitim Bakanlığı okul binalarının planlanması, kullanım sürecine ilişkin bir çözümleme yapmak, planlama aşamasında yaşanan sorunları, okul binaları yapılırken dikkate alınan-alınması gereken ölçütleri, okul gereksinimini, okulların gereksinim fazlası (atıl) duruma düşmesinin nedenlerini, atıl duruma düşen okul binalarının eğitim bütçesine getirdiği yükü, kapanan okulların çevrelerine etkisini, atıl duruma düşmüş olan okulların nasıl değerlendirildiğini mercek altına almaktadır. Nitel araştırma tekniklerine uygun olarak tasarlanmış olan bu araştırmada, doküman incelemesinin yanı sıra, çalışma grubu (okul müdürleri, eğitim uzmanları, köy/mahalle muhtarları) daha ayrıntılı bilgiler almak, katılımcıların düşünce ve fikirlerini anlayabilmek amacıyla gözlem, görüşme, doküman incelemesi yöntemiyle veri kaynakları ve veri toplama yöntemlerinde çeşitlemeye gidilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile; atıl duruma düşen okulda müdürlük yapmış olmak, mahallesinde/köyünde atıl duruma düşmüş okul bulunmak ve okul binası yapımı ve kapanma sürecinde görev almış olmak katılımcı seçme ölçütü olarak belirlenmiştir. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanmıştır. Araştırmada kullanılan dokümanlar ise Ordu İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü kayıtlarından elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin güvenirliği, eş uzman incelemesi, araştırmacı üçgenlemesi ve katılımcı teyidi yoluyla gerçekleştirilmiş; inanılırlık, güvenilebilirlik, onaylanabilirlik ve aktarılabilirlik ölçütleri ışığında araştırmanın nitel boyutunun geçerlik ve güvenirliği test edilmiştir. Görüşme yoluyla elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri yeğlenmiştir. Araştırma verileri her grup için ayrı ayrı çözümlenerek araştırma amacı ve alt amaçları doğrultusunda temalara, kategori ve kodlara ayrılmıştır. Yer yer katılımcıların görüşlerinden doğrudan alıntılar da yapılmıştır. Araştırmada, Ordu ilinde 966 okul binasının atıl durumda olduğu, okul binalarının planlanmasında bilimsel ölçütlerin ve bölge koşullarının dikkate alınmadığı, okul planlamasının yerel veya merkez siyasetçilerinin etkilerine açık olduğu, veriye dayalı bir planlama yapılmadan inşa edilen ve bir süre sonra atıl duruma düşüp kapanan okulların bulundukları bölgenin sosyo-kültürel yapısını olumsuz etkiledikleri, okulların kapanmasıyla birlikte köyden kente göçün arttığı, kapanmış olan okul binalarının çoğunun uygun olarak değerlendirilmediği ve çürümeye bırakıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ulaşılan bulgulardan hareketle; okul binalarının planlamasında çağ nüfusunun, öğrenci sayısının, coğrafi koşulların dikkate alınması, okul planlamasında yerel veya merkezi siyasi odakların istemlerinin değil bilimsel ölçütlerin merkeze alınarak ekonomiye kazandırılmaları, kapanmış olan okul binalarından uygun olanların soyso-kültürel ve eğitimsel amaçlı kullanılmak üzere köy/mahalle muhtarlıklarına veya halk eğitim merkezlerine ayrılması gerektiği önerilmiştir.