Orta öğretimde okul takımlarında oynayan öğrencilerin ahlaki karar alma tutumlarının araştırılması

Amaç: Araştırmanın amacı; ortaöğretimde öğrenim gören öğrencilerin ahlaki karar alma tutumlarını incelemektir. Materyal ve Metot: Araştırma modeli olarak karma yöntemlerden açımlayıcı desen benimsenmiştir. Bu yöntemde araştırma nicel veri analizleri ile başlayıp nitel veri analizler ile bitmiştir. Nicel araştırmada araştırma örneklemini Malatya İlinde orta öğretim kurumlarında okul takımında oynayan 592 öğrenci oluşturmuştur. Nicel araştırmada veri toplama aracı olarak Lee ve ark. tarafından geliştirilen Gürpınar'ın Türkçeye uyarladığı "Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği" veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Nitel araştırmada araştırma örneklemini orta öğretim kurumlarındaki lisanslı öğrencilerin ahlaki karar alma tutumlarının en düşük ve en yüksek değerlendirilen toplam 30 öğrenci oluşturulmuştur. Nitel araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmanın nicel kısmında sporcu öğrencilerin genel ahlaki karar alma durumları orta düzey olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin cinsiyetlerine, spor yapma yıllarına, spor branş türü, spor yaşı ve okul türlerine göre, ahlaki karar alma durumları arasında anlamlı farklılıkla bulunmuştur. Araştırmanın nitel kısmında ahlaki karar alma olumlu ve olumsuz karar alma nedenleri olarak iki temaya ortaya çıkmıştır. Olumlu ahlaki karar alma teması spor ahlakı, dış etkenler ve sporcu karakteri olmak üzere üç kategoriden oluşmuştur. Olumsuz ahlaki karar alma teması çevrenin etkisi, kazanmayı öncelik görme, maç anında tepkiler ve kişilik yapısı olmak üzere dört kategoriden oluşmuştur. Sonuç: Sporcu öğrencilerin ahlaki karar alma tutumlarına spor ahlakı, dış etkenler, kazanmayı öncelik görme, maç anında oluşan tepkiler gibi temaların içinde saygı, empati, sabır, şiddet korkusu, soğukkanlı olma, yalan söyleme kontrolü kaybetme, pişmanlık duymama, kısasa kısas ve sonuca odaklı olmak gibi kavramların etki ettiği gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Okul Sporları, Spor, Ortaöğretim, Ahlaki Karar Alma, Tutum