Ortadoğu alt sisteminde İran dış politikası

Araştırmanın amacı dünya siyasi tarihinde önemli bir dönemin sonu olarak kabul edilen Soğuk savaş'ın bitiminden günümüze Ortadoğu alt sisteminde İran dış politikasını inceleyerek bölgesel ve küresel anlamda ortaya çıkardığı etkilerini incelemektir. Çalışmada; Ortadoğu'da siyasi toplumsal ve ekonomik anlamda güçlü bir devlet olan İran'nın Soğuk savaş sonrası Uluslararası sistemdeki bölgesel, küresel ve konjektürel değişimlere karşı dış politik yönelimleri incelenecektir.İslam dünyasında farklı bir yaklaşımla Sünni ülkelerden ayrılan ve Şiiliğin 1979 devrimi ile siyasi anlamda temsil edildiği tek ülke olarak diğer İslam ülkelerinden ayrılan İran, sahip olduğu önemli petrol ve doğalgaz zenginliğiyle bölgenin en önemli enerji kaynağı ülkelerinden biri konumundadır. Sahip olduğu jeostratejik konum itibariyle hem soğuk savaş döneminde hem de soğuk savaş sonrası dönemde küresel güçlerin etki altında tutmak istedikleri bir ülke olmuştur. İran, özellikle şu son dönemde Nükleer Silah edinme konusundaki çalışmaları nedeniyle dünyanın gündemindeki yerini tutmaya devam etmektedir.Bu bağlamda araştırmada; bugün bölgesel bir alt sistem olarak Ortadoğu alt sistemindeki yapı nedir? Bu yapı İran dış politikasını nasıl şekillendirmektedir? İran dış politikasının belirlenmesinde İran siyasi yapısı, jeopolitiği, ekonomik yapısı ne kadar etkilidir? İran'ın soğuk savaş sonrası küresel güçlerle ve bölge ülkeleri ile ilişkileri ne seviyededir? Sorularına cevap bulunmaya çalışılmıştır.Araştırmanın sonucunda İran, Ortadoğu'da özellikle İsrail, ABD ve Türkiye gibi ülkelere karşı bir güç dengesi politikası geliştirdiği, nükleer güç sahibi İsrail ve ABD'ye karşı nükleer güç elde ederek hem bölgede etkin bir aktör olmak hem de İsrail ve ABD'ye karşı caydırıcı bir güç olabilmeye çalıştığı söylenebilir. İran dış politikasının belirlenmesinde İran siyasi yapısı, İran jeopolitiği, ekonomik gücü son derece etkili olduğu ve İran halkının 30 yıldır devam eden ideolojik rejime karşı memnun olmadığı; fakat kendisini düşman olarak gören batılı ülkelere karşı rejimi temsil edenlere destek olmayı tercih ettikleri sonuçlarına ulaşılmıştır.