Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli soruları matematiksel yetkinlikler yönünden değerlendirmelerinin incelenmesi

Bu çalışmada, ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli matematik sorularının çözümleri ve görüşmelerde yapılan değerlendirmeleri matematiksel yetkinlikler yönünden incelenmiştir. Matematiksel yetkinlik talepleri İletişim, Strateji, Matematikleştirme, Temsil, Sembolleri, işlemleri ve resmi dili kullanma, Akıl yürütme ve argüman geliştirme olarak ele alınmakta olup matematik öğretiminin amacı matematiksel yetkinliklerin geliştirilmesi yoluyla bilgi ve beceriyi gerektiğinde işe koşabilme olarak ele alınır. Çalışmanın katılımcıları Millî Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ve özel ortaokullarda çalışan 13 matematik öğretmeni olup katılımcılar kartopu örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veri toplama süreci 2021-2022 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olup derinlemesine bir inceleme yapmak için çeşitli veri toplama araçları kullanılması önem taşımaktadır. Bu doğrultuda matematik öğretmenlerinin araştırmacılar tarafından belirlenen Lise Geçiş Sistemi sayısal bölüm kitapçığı matematik testinde yer alan 12 soruyu çözmelerinin ardından her katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerde öğretmenlerin çözümlerini yaptıkları LGS soruları için altı matematiksel yetkinliğe yönelik sorular ile matematiksel yetkinlikleri nasıl ortaya çıkardıklarını belirlemek hedeflenmektedir. Matematik öğretmenlerinin soru çözümleri ve görüşme protokolleri matematiksel yetkinlikler çerçevesinde analiz edilmiştir. Matematik öğretmenlerinin sorulara uyguladıkları çözümler analiz edildiğinde farklı çözüm yöntemlerinin matematiksel yetkinlikler bağlamında farklı düzeylere işaret ettiği görülmüştür. Strateji geliştirme, temsil ve akıl yürütme ve argüman geliştirme yetkinliklerinin yüksek düzeylerde etkinleştirildiği çözüm yöntemlerinde matematikleştirme ve sembolleri, işlemleri ve resmi dili kullanma yetkinliğinin daha düşük düzeylerde etkinleştirildiği görülmüştür. Bununla beraber bazı çözüm yöntemlerinde matematik öğretim programında yer alamayan kazanımları içeren işlemler yapılarak sembolleri, işlemleri ve resmi dili kullanma yetkinliğinin ön planda tutulduğu görülmüştür. Görüşmelerde öğretmenlerin matematiksel yetkinlikler bağlamında yaptığı değerlendirmeler analiz edildiğinde matematiksel yetkinliklerin etkinleştirilen düzeyden daha düşük düzeyde değerlendirildiği durumlar ortaya konmuştur. Öğretmenlerin çözüm sürecinde gerçekleştirdiği eylemleri değerlendirmede güçlük yaşadıkları ve buna bağlı olarak iletişim başta olmak üzere strateji geliştirme, matematikleştirme, temsil ve akıl yürütme ve argüman geliştirme yetkinliklerinin etkinleştirilen düzeyden daha düşük düzeylerde değerlendirildiği görülmüştür. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda matematik öğretmenleri için matematiksel yetkinlikler konusunda hizmetiçi eğitimler düzenlenerek matematiksel görevleri matematiksel yetkinlikler bağlamında analiz etme becerilerinin geliştirilmesi önerilmektedir.