Ortaokul öğrencilerinin (5.sınıf) öğrenme ve çalışma sorumluluğuna ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi

Araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin öğrenme ve çalışma sorumluluğuna ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesidir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açımlayıcı desen kullanılmıştır. Araştırma evrenini Bartın ili Merkez ilçesi içinde yer alan 10 ortaokulda öğrenim gören 1385 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma 1138 öğrenci ile yürütülerek hedeflenen evrene % 82.17 oranla ulaşılmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak öğrenme sorumluluğu alt boyutu 9 maddeden, çalışma sorumluluğu alt boyutu 9 maddeden olmak üzere toplamda 18 maddeden oluşan öğrenme ve çalışma sorumluluğu ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde durum çalışması deseni kullanılmış, öğrenci görüşlerine ilişkin mevcut durum ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Evrende yer alan ortaokullardan kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla seçilen 13 öğrenci, araştırmanın nitel çalışma grubunu oluşturmaktadır. Nitel veri toplama aracı olarak, öğrenme sorumluluğu ve çalışma sorumluluğu alt boyutlarını içeren 6 maddeden oluşturulmuş, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu, bir profesör ve iki öğretmen aracılığıyla oluşturulmuş amaca uygunluğu gözden geçirilerek geliştirilmiştir. Görüşmelere ait veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Nicel ve nitel veriler, sonuç ve tartışma bölümünde sıralı bir biçimde verilerek değerlendirme ve yorumlar yapılmıştır. Öneriler araştırmaya ilişkin ve araştırmacılara ilişkin olacak şekilde iki başlık altında sunulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular, kız öğrencilerde öğrenme ve çalışma sorumluluğunun erkek öğrencilere göre daha fazla olduğu noktasında örtüşmektedir. Öğrenme ve çalışma sorumluluğu okullara göre farklılık göstermiştir. Öğrencilerin evde derslerle ilgili yaptıkları çalışmalar, daha çok ödev yapma, kitap okuma, konu tekrarı, test çözme konularında yoğunlaşmıştır. Öğrencilerin ödev yapma konusunda sorumluluk gösterdikleri, ödevlerini sıklıkla yaptıkları, ödev yapma gerekçelerinin de daha çok öğrenmek, sorumlulukları olarak görmeleri ve eksi almamak için şeklinde sıralandığı görülmüştür. Öğrenci ifadelerinde dersin oyundan önce gelme nedeninin, onların iyi bir meslek sahibi olmaya yönelik inançlarından kaynaklandığını göstermiştir. Öğrenci görüşlerinden, öğrencilerin öğrenme isteği taşıdıkları ve çoğunlukla yeni bir şeyler öğrenip, bilgi edinmek ve okul başarılarını arttırmak için öğrenmeyi sevdikleri görülmüştür. Ödev yapılmadığında en çok hissedilen rahatsızlıklar üzüntü, öğretmenden çekinme, küçük düşme endişesi, başarısızlık endişesi, endişe duyma, uyuyamama ve sorumluluk hissetme şeklinde sıralanmıştır. Öğrenciler aileleri tarafından ders çalışmaya zorlanmazken, ders takibi ve kontrolü noktasında onlara en çok destek veren konumundadır. Ders çalışırken en çok tercih edilen stratejiler, tekrar etme ve yazma üzerinde yoğunlaşmıştır. Görüşler, öğrencilerin çoğunluğunun düzenli not tuttuğu ve gerekçelerinin de hatırlamak/iyi anlamak ve sınavlar/dersler şeklinde sıralandığı yönündedir. Not tutmamaya ilişkin gerekçeler, yazmayı sevmeme/yorulma, sıkılma, ihtiyaç duymama şeklinde sıralanmıştır. Evde çocuklara sorumluluk verme noktasında kız/erkek ayırımı yapmadan hareket edilmeli, erkek çocuklarda da öğrenme ve çalışma sorumluluğunun arttırılması sağlanmalıdır. Evde ders çalışmayla ilgili öğrenme ve çalışma sorumluluğunu destekleyecek çalışmalar planlanmalıdır. Okullarda öğretmenden çekinmeye yönelik değil, içten gelen bir motivasyonla ödeve yönelten uygulamalara ağırlık verilmelidir. Öğrenciler oyundan mahrum edilmeden planlı çalışmaya yönlendirilmeli, sorumluluk sahibi olmayan öğrencilerde küçük adımlarla da olsa sorumluluk kazandırma yoluna gidilmelidir. Sorumluluk sahibi öğrencilerde ise ders takibine devam edilerek başarılarını arttırma yolunda destek verilmelidir. Düzenli not tutması konusunda öğrenciler isteklendirilmelidir.