Ortaokul öğrencilerinin motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlikleri ile fen bilimleri dersine yönelik tutum ve kaygıları

Araştırma ortaokul 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlikleri ile Fen Bilimleri dersine yönelik tutum ve kaygı durumlarının ilişkisini ortaya koyma amacıyla gerçekleştirilmiştir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Trakya bölgesinde yer alan ilin bir ilçesindeki ortaokullarda öğrenim gören 6., 7. ve 8. sınıf 644 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin 361'i (%56,1) kadın, 283'ü (%43,9) erkek öğrencidir. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgiler formu; Mok, Fan ve Pang (2007) tarafından geliştirilen, Aktamış ve Uça (2010) tarafından Türkçe adaptasyonu yapılan "Motivasyonel, Bilişsel ve Bilişüstü Yeterlikler Ölçeği"; Nuhoğlu (2008) tarafından geliştirilen "Fen Bilimleri Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ve Yıldırım (2015) tarafından geliştirilen "Fen Bilimleri Kaygı Ölçeği" ile elde edilmiştir. Araştırmanın birinci alt problemini cevaplamak amacıyla motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlikleri ile Fen Bilimleri dersine yönelik tutum ve kaygı puanları için betimsel analizler yapılarak ortalama ve standart sapma puanları hesaplanmıştır. Buna göre ölçeklerin toplam puanları dikkate alındığında, öğrencilerin motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlik puanlarının yüksek ( MBBY=4,19), tutum puanlarının yüksek ( Tutum=2,78) ve kaygı puanlarının düşük ( Kaygı=2,13) olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın ikinci alt problemini cevaplamak amacıyla, motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlik puanlarıyla yapılan bağımsız örneklemler t testlerinin analizleri sonunda, cinsiyete göre öğrenme sürecini düzenleme boyutunda kadınlar lehinde anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlik puanlarıyla yapılan Kruscal Wallis H testlerinin analizleri sonunda, sınıf düzeyine göre öğrenmenin gerçek değeri boyutunda, anne öğrenim düzeyine göre öğrenme stratejilerini kullanma boyutunda, baba öğrenim düzeyine göre öğrenmenin gerçek değeri boyutu hariç diğer tüm boyutlarda ve aile gelir düzeylerine göre özyeterlik, öğrenme stratejilerini kullanma, öğrenme stretejilerini değerlendirme ve ölçeğe ait toplam puanda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar (p< 0.05) tespit edilmiştir. Fen Bilimleri dersine yönelik tutum puanlarıyla yapılan bağımsız örneklemler t testlerinin analizleri sonunda, cinsiyete göre fen dersinde etkinlik yapmayı sevme boyutunda kadınlar lehinde, laboratuvar kullanma durumuna göre laboratuvar kullanmayanlar lehinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Fen Bilimleri dersine yönelik tutum puanlarıyla yapılan Kruscal Wallis H testlerinin analizleri sonunda, Fen Bilimleri dersinde başarılı-başarısız olma boyutunda ve tutum ölçeğinin toplam puanında hem anne-baba öğrenim düzeylerine hem de aile gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Fen Bilimleri dersine yönelik kaygı puanlarıyla yapılan Kruscal Wallis H testlerinin analizleri sonunda; dersten kaçınma kaygısı, derse yönelik kaygı ve ölçeğin toplam puanında sınıf ve aile gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırmanın üçüncü alt problemini cevaplamak amacıyla Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlik puanları ile Fen Bilimleri dersine yönelik tutum puanları arasında pozitif yönde, bu ölçeklere ait puanlar ile Fen Bilimleri dersine yönelik kaygı puanları arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkiler (p< 0.05) bulunmuştur. Araştırmanın dördüncü alt problemini cevaplamak amacıyla yordayıcılık için regresyon analizi yapılmıştır. Öğrencilerin motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterliklerinin Fen Bilimleri dersine yönelik tutumlarını %28 oranında, Fen Bilimleri dersine yönelik kaygılarını ise %26 oranında açıkladığı görülmüştür. Çalışmada öğrencilerin Fen Bilimleri dersinde etkinlik yapmayı sevme boyutundaki puanlarının okulunda laboratuvar kullanmayan öğrencilerde daha yüksek düzeyde tespit edilmiş olması ilginç bir bulgudur. Gelecekteki çalışmalarda bu bulgunun test edilebileceği, öğrencilerin bilişüstü becerilerinde etkisi olduğu saptanan değişkenlerle farklı disiplinlerde çalışmalar yapılabileceği önerilmektedir