Osmanlı çileği ıslahı- I

Dünya'da çilek yetiştiriciliğinin artmasıyla birlikte, yeni çeşitlerin geliştirilmesi için ıslah çalışmaları da o oranda artış göstermiştir. Bu çalışmada; kendine has üstün özellikleri bulunan 'Osmanlı' çileği ana ebeveyn, üç yerel ('Karaçilek', 'Tüylü', 'Deli') ve üç standart ('Kabarla', 'Sweet Ann' ve 'Sweet Charlie') çilek çeşidi tozlayıcı olarak kullanılarak F1 populasyonu oluşturulmuştur. Elde edilen F1 populasyonunun morfolojik, pomolojik, fizyolojik analizleri ile birlikte moleküler düzeyde genetik akrabalıkları belirlenerek üstün özellikleri içeren kendine verimli (erkek kısır olmayan) çeşit adaylarının seçilmesi amaçlanmıştır. Genotiplerde üç yüz üç adet melezleme yapılmış, %66 melezleme başarısı ile iki yüz iki adet meyve ve 21 168 adet tohum elde edilmiştir. Tohumlar yaklaşık sekiz ay + 4 0C'de bekletildikten sonra 2015 yılının Şubat ayında 2 036 adet tohum ekilmiş ve %79 çimlenme başarısı ile 1 600 adet tohum çimlenmiştir. Çimlenen tohumlar araziye aktarılmış 1 294 adet F1 bitkisinde bitki gelişme gücü, meyve iriliği ve verim özelliklerine göre ön eleme yapılarak bitki sayısı yedi yüz otuz altı adete düşürülmüş ve ilk F1 bitkilerinin seçimi tartılı derecelendirme yöntemine göre yapılarak en iyi elli iki adet F1 bitkisi seçilmiştir. Seçilen F1 bitkilerinde UPOV deskriptörüne göre özellikler belirlenerek, fitokimyasal, moleküler analizler yapılmış ve tartılı derecelendirme yöntemine göre en iyi beş adet F1 bitkisi seçilmiştir. Seçilen beş adet F1 bireylerinin hepsi yediveren ve erselik çiçek yapısına sahiptir. 'DA-1' ve 'DA-6' kodlu genotipler sertlik bakımından ebeveynleri olan 'Sweet Ann' çeşidinden daha sert meyve etine sahip oldukları ancak, 'DA-1' genotipinin meyve boyutunun küçük, 'DA-6' genotipinin ise aroması seçilen genotiplere göre biraz daha düşük puan aldığı belirlenmiştir. Melezlemede kullanılan ebeveynler, elli iki adet seçilmiş F1 genotipi ve karşılaştırma için bir adet Fragaria chiloensis arasında polimorfizm seviyelerini belirlemek için on dört adet UBC-ISSR primeri ile moleküler analizler yürütülmüştür. Benzerlik indeks dendogramı önce biri büyük ve diğeri küçük olmak üzere %20 farklılık seviyesinde iki ana gruba ayrılmıştır. Küçük ana grupta Fragaria chiloensis yanında Tüylü-2 yerel çeşidi, CC-48 ve CA-97 kod numaralı F1 genotipleri yer alırken, diğer F1 genotipleri ve ana ebeveynler büyük grupta yer almışlardır.