Osmanlı Devleti'nde Tanzimat Döneminde kurulan devlet fabrikaları

Osmanlı devletinde Tanzimat Dönemi'nde ortaya çıkan reform hareketlerinden biri de imalat biçimleriyle ilgilidir. Devlet bu dönemde, Sanayi Devrimi'yle birlikte ortaya çıkan, alışılmışın dışındaki gelişmelerle Batı tarzında imalat birimleri oluşturma yönünde politikaları kabullenmiş ve fabrikalar kurmaya yönelmiştir. Literatür incelendiğinde devlet tarafından Tanzimat Dönemi'nde kurulan fabrikalar sınırlı ve dağınık bir biçimde ele alınmış olup sistematik bir biçimde ele alınmamıştır. Bu sebeple çalışmanın amacı Tanzimat Dönemi'nde Osmanlı Devleti'nde Kurulan fabrikaları incelemektir. Bu çalışmanın temel çıkış noktası 18. Yüzyıl ortasında Avrupa'da yaşanan Sanayi Devrimi ve Osmanlı'nın bundan nasıl etkilendiği olmuştur. Sanayi Devrimi sonrasında Avrupa devletlerinin artan ticaret hacmi karşısında Osmanlı imalat sektörünün hızla gerilemesi ve Avrupalı tüccarların Osmanlı pazarlarını işgal etmesi ile Osmanlı'da izlenen politikalar incelenmiştir. Bu çalışma dört kısımdan oluşmaktadır. İlk olarak fabrikanın kuruluşuna yol açan büyümelerin daha iyi anlaşılabilmesi için 18. Yüzyıl Osmanlı sanayisinin genel durumu ve fabrikalaşma hareketinin sebepleri ortaya konmuş ve Osmanlı Devleti'nin genel ekonomik yapısı incelenmiştir. İkinci bölümde, Tanzimat Dönemi'nde devletin fabrikalaşma süreci incelenmiş olup, üçüncü ve son bölümde ise Tanzimat Dönemi'nde kurulan fabrikalar, sektörlerine göre incelenmiştir. Sonuç olarak Osmanlı Devleti 19. yüzyıla kadar devam ettirdiği ekonomik stratejisini, Sanayi Devrimi karşısında başarısız olduğu için değiştirmek zorunda kalmıştır. Bu durum karşısında sanayileşme sürecine girmiş ve yeni girişimlerde bulunmuştur. Ancak bu dönemde Osmanlı Devleti'nin durumu itibari ile istenen başarı yakalanamamıştır.