Otizmli çocukların ebeveynlerinin evlilik uyumlarının, başa çıkma stratejilerinin ve sosyal destek algılarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, otizmli çocukların ebeveynlerinin, evlilik uyumları,başa çıkma stratejileri ve sosyal destek algılarının incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi İstanbul ilindeki Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı'nda devam eden, çeşitli şehirlerdeki üniversite ve devlet hastaneleri çocuk psikiyatrisi kliniklerinden DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre yaygın gelişimsel bozukluk tanısını almış, 2-19 yaş aralığında çocuğu olan 56 anne ve 54 baba olmak üzere toplam 110 ebeveynden oluşturulmuştur. Veri toplama araçları olarak otizmli çocukların ebeveynlerine Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Çift Uyum Ölçeği, Başa Çıkma Yolları Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Verilerin analizi sonucunda, otizmli çocukların ebeveynlerinin, evlilik uyumları, başa çıkma stratejileri ve sosyal destek algılarının çeşitli demografik değişkenler açısından farklılaştığı bulunmuştur. Otizmli çocukların ebeveynlerinin cinsiyetleri ile evlilik uyumları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak, annelerin babalara oranla problem çözme odaklı başa çıkma ve aileden algıladıkları sosyal destek düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yaşlarına ve gelir düzeylerine göre evlilik uyumları ve algıladıkları sosyal destek arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Yaş ile başa çıkma stratejileri arasındaki ilişki incelendiğinde, 20 ile 30 yaş arasında olan ebeveynlerin diğerlerine oranla duygusal odaklı başa çıkma düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Gelir düzeyi ile başa çıkma stratejileri arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır. 1000-3000 TL arası geliri olan ebeveynlerin diğerlerine oranla problem çözme odaklı başa çıkma düzeyleri daha yüksektir. Otizmli olan çocuklarının yaşlarına göre ebeveynlerin algıladıkları sosyal destek ve başa çıkma stratejileri arasında anlamlı düzeyde farklılık bulunmamıştır. Otizmli çocuğunu 12 yaş ve üzerinde olan ebeveynlerin diğer bireylere oranla çift fikir birliği düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Otizmli olan çocuklarının cinsiyetlerine göre evlilik uyumları ve başa çıkma stratejileri anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Otizmli çocuğun cinsiyeti ile algılanan sosyal destek arasında anlamlı fark bulunmaktadır. Otizmli çocuğu kız olan bireylerin diğer bireylere oranla özel insandan algılanan sosyal destek düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Otizmli çocukların ebeveynlerinin otizmli çocuğunun dışında ailede başka engelli bir bireyin olup olmaması ile evlilik uyumu ve başa çıkma stratejileri arasında ilişki bulunmamıştır. Ailesinde başka engelli yakını olan ebeveynlerin diğer bireylere oranla sosyal destek arayarak başa çıkma düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Otizmli çocukların ebeveynlerinin aileden algıladıkları sosyal destek ile evlilik uyumu arasında anlamlı ilişki olduğu ve evlilik uyumun arttığı gözlenmiştir. Problem çözme odaklı başa çıkma stratejileri kullanan ebeveynlerin evlilik uyumları ve algıladıkları sosyal destek puanlarının arttığı saptanmıştır. Anahtar Sözcükler: Otizm, Evlilik Uyumu, Sosyal Destek, Başa Çıkma.