Otomatik tam bariyerli hemzemin geçit sisteminin kontrolü ve emniyet analizi

Konvansiyonel ve hızlı demiryolu hatları olmak üzere demiryolu taşımacılığının yüzyıllardan beridir dünya üzerindeki üstlendiği rolü yadsınamaz düzeydedir.Büyük ticaretlerin gerçekleştirildiği taşımacılık faaliyetlerinden ,şehirler ve ülkeler arası seyehatlerin gerçekleştirildiği demiryolu işletmeciliği ve nihayetinde şehiriçi tramvay ve metro hatları ile birlikte geniş bir yelpazede insan hayatı ile iç içe geçmiş durumdadır. Ülkemiz dahil olmak üzere tüm dünyada hızla yaygınlaşmaya devam eden raylı ulaşım sistemleri ileride de fosil yakıt kullanımının ömrünü tamamlaması ile birlikte daha çok tercih edilir bir ulaşım tercihi olmaya doğru ilerlemektedir. Raylı ulaşım sistemlerinin insan ile içiçe olan yapısı gereği tehlike ve ölüm ile sonuçlanan olayların oluşma olasılığıda bir hayli yükselmektedir.İnsan davranışlarının kestirlemeyen tarafları raylı ulaşım sistemlerini otomatik işler hale getiren sebeplerin başında gelmektedir.Emniyet kavramı demiryolu için özel olarak tanımlanmış ve biriken bilgi birikim ile birlikte belirli başlı uluslararası standartlar oluşturulmuştur.Raylı ulaşım üzerine gerçekleştirilen tasarımların ise bu standartlar ile uyumlu olması gerekmektedir. Hemzemin geçitler raylı ulaşımda karayolu trafiği ile demiryolunun kesiştiği noktalardır.Dolayısı ile günümüz demiryolu işletmeciliğinde ve özellikle ülkemizde en çok risk barındıran ve tehlikeye açık alanların başında gelmektedirler.Yapılacak tasarımlar emniyetli olmakla birlikte mevcut işletmecilik ile tam uyumlu ve risklerin bütününü elimine edebilecek veya kabul edilebilir düzeylere indirebilicek bir tasarım olmak durumundadır.Tez çalışmasında gerek geçit sistemleri gerekse ilişkili olduğu insan, çevre,demiryolu sistemleri ve karayolu gibi tüm olası etkenler gözönüne alınarak kapsamlı ve yeterli bir emniyet ister içeriği ortaya konulmuştur. Bu tez çalışmasında, otomatik tam bariyerli hemzemin geçit sistemine ilişkin emniyet analizi, emniyet ve fonksiyonel isterlerinin oluşturulması ve otomat (durum geçi grafı) ile kontrol modelinin oluşturulması çalışmaları yapılmıştır. Hemzemin geçit sisteminin barındırdığı tehlikeler ve bunların olası kök nedenleri tanımlanmıştır.Ardından belirlenen tüm tehlikeli durumar için risk seviyesi atanması gerçekleştirimliştir.Risk seviyesi tanımlanmasını takiben 'tolere edilemez' ve 'istenmeyen' risk seviyelerine sahip tehlikeler için risk azaltım faaliyetleri tanımlamıştır.Detay risk analizi, FMEA ve FTA metdoları ile, belirlenmiş özel tehlike tanımı için gerçekleştirilmiştir.Sistem için emniyet isterleri ve fonksiyonel isterler tanımlanmıştır.Belirlenen isterleri karşılayacak olan kontrol modeline ait akış diyagramı ,pratik bir şekilde akış diyagramından durum ve geçiş ifadelerinin elde edilmesi ile,otomat modeli ortaya konulmuştur.Emniyet yaşam döngüsü dahilinde gerçekleştirilen tüm bu faliyetler ile emniyetli hemzemin geçit sistem tasarımı çalışmalarına kaynak teşkil edecek ve yol gösterici bir çalışma gerçekleştirilmiştir.