Oyuncak sektöründe yer alan bir ithalatçı firma için müşteri hizmet seviyelerini dikkate alan üretim planlama modeli

Yüksek rekabet ortamında faaliyet gösteren firmalar rekabet ettikleri firmaların önüne geçerek avantaj sağlayabilmek için yürüttükleri tüm süreçlerde en verimli koşulları sağlayarak maliyetleri en düşük seviyede tutmak zorundadırlar. Bu durum rekabetin çok yoğun olduğu oyuncak sektöründe faaliyet gösteren firmalar için de geçerlidir. Firmaların faaliyetlerinin neticesi olarak ekonomik karşılık alabilmeleri için pazarda mevcut olan talebe karşılık vermek amacı ile stok bulundurmaları gerekmektedir. Pazar dahilinde oluşan talebe karşı yeterince stok bulundurulmadığı durumda firmalar kaçırılan talep sebebi ile ekonomik kayıplar yaşamaktadır. Bunu yanında pazarda mevcut olan talepten fazla stok bulundurdukları durumda da firmalar yüksek elde bulundurma maliyetleri ile baş başa kalırlar. Bu sebepler ötürü firmaların talep belirleme ve stok yönetimi süreçleri üzerinde gerekli ve yeterli araştırmaları yapmaları gerekmektedir. İyi bir stok yönetim yapısı kurulması için gerekli olan en önemli girdilerden biri talep seviyelerinin bilinmesidir. Bu sebeple firmaların faaliyet gösterdikleri pazar için mevcut olan talebin yapısını incelemesi ve söz konusu olan talep yapısı için en tutarlı talep tahmin yöntemlerini belirlemesi oldukça önemlidir. Uygun ve tutarlı bir talep tahmini, verimli bir stok yönetim planının oluşturulmasının ilk adımı olarak görülmektedir. Talep ile ilgili gerekli araştırmaların yapılması ile beraber sipariş ve stok yönetimi planlarında kullanılabilecek talep tahmin verisi elde edilir. Talep tahmin süreçleri sonunda belirlenen talep rakamları üzerinden hedeflenen müşteri servis seviyelerine uygun olan sipariş parti büyüklükleri belirlenir. Böylece firmanın talebi karşılamak üzere taşımayı planladığı stok adetleri belirlenmiş olur. Elde bulundurma maliyetleri ve stok bulundurmama maliyetlerinin minimum seviyede tutacak sipariş parti büyüklüklerinin belirlenmesi firmaların tüm stok yönetim süreci performansını etkileyen bir karardır. Firmalar belirlediği sipariş parti büyüklüklerindeki ürün adetini pazar dâhilindeki talebi karşılamak amacı ile stoğunda tutar. Talepten fazla olan stok adetleri firma için elde bulundurma maliyetleri oluştururken, talebe karşılık verilemediği durumda da firmayı hem ekonomik hem de rekabet açısından olumsuz bir duruma sürükleyecektir. Bu sebeple hem talep tahmin süreçlerinin, hem de sipariş parti büyüklüklerinin belirlenmesi ile başlayan stok yönetim süreçlerinin büyük bir hassasiyet ve dikkat ile yönetilmesi ve incelenmesi gerekmektedir. Tez çalışması dahilinde oyuncak sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın talep tahminleme ve stok yönetimini süreçlerini daha verimli bir hale getirebilmesi için araştırmalar ve uygulamalar yapılmıştır. Tez çalışmasının ilk bölümünde pazardaki talebin yapısı da göz önünde bulundurularak en tutarlı talep tahmin yöntemlerinin belirlenebilmesi için talep tahmin yöntemleri ve talep planlama süreçleri üzerine araştırmalar yapılmıştır. Talep tahmin süreçleri detaylı olarak incelenerek firmanın verimli bir stok yönetimi planı oluşturması için en tutarlı talep tahminlerinin elde edilmesi amaçlanmıştır. Sonraki bölümde ise stok yönetimi kavramlarının incelenmesi üzerine literatür araştırmaları yapılmıştır. Sipariş parti büyüklükleri ve hedeflenen müşteri servis seviyeleri kavramları detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise oyuncak sektöründe faaliyet gösteren bir firma için uygulama yapılmıştır. Oyuncak sektörü büyümekte olan bir sektör olarak görülmektedir. Sektör dâhilinde küçük ve orta ölçekli firmalar yüksek bir rekabet içerisinde faaliyet göstermektedir. Gerek firmaların orta ve küçük ölçekli olması gerekse sektörün büyüme ve gelişme sürecinde olmasından dolayı talep tahmini ve stok yönetimi süreçlerine yeterli seviyede sistematik yaklaşılmadığı görülmektedir. Stok ve talep yönetimi süreçlerindeki bu bilgi eksikliğinin yanında sektördeki marka ve ürün çeşitliliğinin fazla oluşu süreçlerinin yönetimini daha zor hale getirmektedir. Ayrıca sektörün talep yapısındaki yüksek mevsimsellik de yoğun rekabet halindeki firmaların çok değişken bir talep yapısı içerisinde müşterilerine yüksek servis seviyelerinde hizmet vermelerini gerektirmektedir. Çalışmasının dâhilinde oyuncak sektöründeki söz konusu olan şartlar altında faaliyet gösteren firmanın, talep tahmini ve stok yönetimi süreçleri üzerine uygulamalar yapılmıştır. Uygulamalar tasarlanırken çıktıların gerçek hayatta pratik olarak da kullanılabilir olması hedeflenmiş. Uygulama dâhilinde öncelikle uygulama verisinde bulunana talebin yapısı incelenmiştir. Sonraki adımda talep tahmin süreçlerinin detaylı olarak incelenmiş ve talep yapısına uygun, en tutarlı talep tahmin yöntemleri belirlenmiştir. Uygulama çalışmasının son aşamasında ise farklı müşteri servis seviyeleri senaryoları kullanılarak sipariş parti büyüklükleri belirlenmiştir. Belirlenen parti büyüklükleri üzerinden oluşan toplam maliyetler senaryo analizleri kullanılarak incelenmiş ve firma için en uygun stok yönetim prensiplerinin belirlenmesi için alternatiflerin değerlendirilmesi yapılmıştır.