Özel eğitim alanında görev yapan öğretmenlerin mesleki yeterlilik ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki

Bu araştırma, özel eğitim merkezlerinde farklı alanda çalışan öğretmenlerin mesleki yeterlilikleri ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesini amaçlamıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan "Tarama" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda da tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma 2023-2024 eğitim- öğretim yılında Tokat ilinde görev yapmakta olan 169 özel eğitim öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Öğülmüş (2014) tarafından geliştirilen Özel Eğitim Mesleki Yeterlilik Ölçeği ile İnce ve Şahin (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlama çalışması yapılan Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi SPSS programı ile Kruskal-Wallis H Test sonucu ve Mann Whitney U testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların alan bilgisi, mesleki etik, liderlik, iletişim ve genel mesleki yeterlilik düzeyleri çok yüksek seviyelerde bulunmuştur. Mesleki gelişim düzeyi ise yüksek olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı düzeyleri yüksek bulunmuştur. Cinsiyet, mezun olunan program ve özel eğitimle ilgili sertifika programına katılma durumu, duygusal tükenme, kişisel başarı ve duyarsızlaşma üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir. Ancak, mezun olunan programlar ve özel eğitimle ilgili sertifika programına katılma durumu, mesleki etik, liderlik ve iletişim düzeylerinde farklılıklar ortaya çıkarmıştır. Toplam hizmet süresi ve özel eğitim hizmet süresi, değerlendirilen alanlarda belirleyici bir etkiye sahip değildir. Görev yapılan kurum türü , iletişim ve genel mesleki yeterlilik düzeylerinde farklılıklar göstermiştir. Katılımcıların yaşları, mesleki yeterlilik düzeylerini etkilememiştir. Özel eğitim mesleki yeterlilik ölçeği puanları ile Maslach tükenmişlik envanteri puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Araştırma katılımcıların genel olarak yüksek mesleki yeterlilik düzeyine sahip olduklarını ve tükenmişlik düzeylerinin de dikkate değer olduğunu göstermektedir. Ancak, demografik faktörlerin ve hizmet süresinin bu düzeyleri etkilemediği ve özel eğitimde mesleki yeterlilik ile tükenmişlik arasında doğrudan bir ilişki bulunamadığı belirlenmiştir.