Özkurmaca roman incelemesi: Catherine Cusset'den L'autre qu'on adorait (Diğer bir sevdiğim)

18 ve 19. yüzyılda çok sayıda örneğini gördüğümüz benli anlatılar (fr. récits de je, écriture de soi), yirminci yüzyılda yeniötesici (fr. postmoderniste) dönemin önem kazanmaya başladığı 80'li yıllara kadar göz ardı edilmiştir. Bu yeni dönemin en belirgin niteliklerinden birisi kuşkusuz öznenin (fr. sujet) metne geri dönüşüdür. Bu geri dönüş, çağdaş yazın alanında yepyeni söylemlerin kapısını aralayacak ve Prof. Dr. Ali Tilbe tarafından dilimize özkurmaca ya da özkurgu (fr. autofiction) olarak aktarılan yeni bir yazınsal türün doğmasına yol açacaktır. Özyaşamöyküsü ile romansal nitelikleri birleştiren karma (fr. hybride) bir tür olan özkurmaca yeni bir biçem ve içerik ile özneyi merkeze konumlandırarak, bundan böyle serüvenin dilini değil dilin serüvenini öyküleyen bir söyleme dönüşecektir. Bu yeni tür romandan ve özyaşamöyküsünden ne bütünüyle ayrık ve ne de bütünüyle birbirine içkindir. Gerçek anlamda roman, özyaşamöyküsü ve özkurmaca arasında koparılması zor bir bağ ve etkileşim vardır. Bunun yanında Serge Doubraovsky, özkurmacaya koşut bir alttür olarak, bir yakınının öyküsünü anlattığı roman türünü gerçek roman (fr. roman vrai) olarak tanımlamıştır. Gerçek roman da özkurmaca gibi, roman türünün üzerine örtülmüş bir gerçeklik örtüsüdür. Her ne kadar özkurmaca ve gerçek roman yazınsal olarak varlığını sürdürürse de, günümüzde hala biçimsel ve içeriksel olarak tartışılmakta, ancak türsel üst ulam olarak özkurmaca benimsenmektedir. Bir yapıt, hem kurmaca olup hem gerçekliği içinde barındırması yazar ve eleştirmen çevresinde tartışılırken, okur türün varlığından haz duyarak okumayı sürdürmektedir. Bu dönemin önemli yazarları arasında görülen Catherine Cusset, 2016 yılında L'Autre qu'on adorait adlı romanını yayımlamıştır. Roman aynı yıl içinde İsviçre Goncourt Ödülünü (le Goncourt Suisse) kazanmıştır. Yapıt henüz dilimize çevrilmemiştir ancak özkurmaca ve gerçek roman alanında önemli bir yapıt olduğu açıktır. Bu yeni türün sağladığı ve önerdiği uygulayımları yazar kendisinin yazınsal biçimi ve biçemiyle harmanlayarak oluşan yeni tür ve yazın dünyası için önemli bir örnek sunmuştur. Böylelikle Catherine Cusset bize uygun bir çalışma alanı sağlamıştır. Roman yazarın yakın bir arkadaşının kısa ve üzücü hayatını konu edinmektedir. Yazarın ölen arkadaşına "sen" adılıyla seslenmesi, yeniötesi dönenim dile verdiği önem ile uyuşmaktadır. Yazarın biçemi ise, okuru romanın yazım sürecine katar ve okur büyük bir coşkuyla, öykünün içindeymiş gibi okuma eylemini sürdürür. Bu roman da, gelişmekte olan özkurmaca ve gerçek roman türüne bir katkı sağlanmıştır. Her ne kadar genel olarak onanmış olsa da, özkurmaca türünün tam olarak herkes tarafından kabul edilmesi ve sınırlarının belirlenmesi için zamana ve yeni örneklere gereksinim vardır. Catherine Cusset gibi yazarlar türün çerçevesinin belirlenmesi ve benimsenmesi açısından başrol oynamaktadırlar. Kuşkusuz okurun da bu yeni ve özel türe gösterdiği ilgi, türün örneklerinin çoğalması açısından başat işlev görmektedir. Bu çalışmamızdan çıkacak sonuçların, özkurmaca ve gerçek roman türünün gelişimine, ülkemizde de bu türün tanınmasına katkı yapması ve yeni araştırmalara örnek oluşturması en büyük beklentimizdir.